ΑΡΘΡΟ

Του Μάκη Μουρατίδη

Πώς ο πρώτος σε ψήφους (1ης επιλογής και εναλλακτικών) στο σύνολο του εκλογικού σώματος χάνει τις εκλογές

 

Το προτεινόμενο από την Κυβέρνηση νέο εκλογικό σύστημα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το οποίο πιθανότατα θα υπερψηφιστεί στη Βουλή, δίνει τη δυνατότητα στον ψηφοφόρο να επιλέγει έναν συνδυασμό (ψήφος 1ης επιλογής) και επιπλέον έναν άλλο συνδυασμό (εναλλακτική ψήφος). Με απλά λόγια, ενώ μέχρι τώρα (από τη σύσταση της τοπικής αυτοδιοίκησης πριν έναν αιώνα) ο ψηφοφόρος επέλεγε έναν συνδυασμό, με το νέο σύστημα θα μπορεί να επιλέγει δύο συνδυασμούς. Έναν συνδυασμό με ψήφο 1ης επιλογής και έναν δεύτερο με την αναφερόμενη ως εναλλακτική ψήφο.

Οι δύο συνδυασμοί που έλαβαν τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων 1ης επιλογής θα περνούν στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης. Θα αθροίζονται στις ψήφους 1ης επιλογής οι εναλλακτικές ψήφοι που έλαβαν οι δύο συνδυασμοί από τις υπόλοιπες παρατάξεις (χωρίς δηλαδή προσμέτρηση των εναλλακτικών ψήφων των ψηφοφόρων τους). Ο συνδυασμός που έλαβε ως άθροισμα τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων εκλέγεται ως δημοτική ή περιφερειακή αρχή.

Το κυρίαρχο στοιχείο που προβάλλεται ως αιτιολόγηση του συγκεκριμένου εκλογικού συστήματος είναι η αποφυγή, κυρίως για λόγους εξοικονόμησης πόρων, του δεύτερου γύρου εκλογών σε δήμους και περιφέρειες, όπου κανένας συνδυασμός δεν έλαβε στον πρώτο γύρο ποσοστό άνω του 42%. Σημειώνεται εδώ, ότι μεγάλο ποσοστό δημοτικών και περιφερειακών αρχών εκλέγεται στον πρώτο γύρο. Την Α’ Κυριακή των δημοτικών εκλογών 2023 εκλέχθηκαν 248 Δήμαρχοι (ποσοστό 74,7%), έναντι 84 Δημάρχων που εκλέχτηκαν στον Β’ γύρο.

Για την οικονομία του παρόντος άρθρου ΚΑΙ ΜΟΝΟ, ας αποδεχθούμε την παραπάνω αιτιολόγηση για ολοκλήρωση των εκλογών σε έναν και μοναδικό γύρο (η προσωπική μου θέση είναι αντίθετη, αλλά δεν έχει νόημα η παράθεση επιχειρημάτων εδώ).

Αποτέλεσμα: εκλέγεται ο συνδυασμός Β ως Δημοτική Αρχή (δεύτερος σύμφωνα με τις επιλογές του συνόλου του εκλογικού σώματος) και όχι ο συνδυασμός Γ, που υπερψηφίστηκε από το σύνολο του εκλογικού σώματος του Δήμου, για τον οποίο δεν προσμετρώνται και επομένως δεν κατακυρώνονται από το Πρωτοδικείο οι εναλλακτικές ψήφοι.

Πρέπει ωστόσο να επισημάνουμε τα παρακάτω:

Η προσμέτρηση των εναλλακτικών ψήφων ΜΟΝΟ στους δύο πρώτους συνδυασμούς 1ης επιλογής και όχι στο σύνολο των συνδυασμών, μπορεί να αποφέρει τερατογενέσεις. Όπως αποδεικνύεται στα δύο συνημμένα παραδείγματα, οι συνδυασμοί που έλαβαν τον μεγαλύτερο αριθμό ψήφων αθροιστικά (1η επιλογή και επικουρική ψήφος) δεν ανακηρύσσονται ως νικητές των εκλογών. Αντίθετα, ανακηρύσσονται ως δημοτικές αρχές (και αντίστοιχα περιφερειακές) οι συνδυασμοί που κατατάχθηκαν δεύτεροι ή και τρίτοι. Το παράδοξο βέβαια είναι ότι το Πρωτοδικείο, σύμφωνα με τις διατάξεις, δεν θα προσμετρήσει καν τις εναλλακτικές ψήφους που έλαβαν οι υπόλοιποι συνδυασμοί, παρά μόνο όσες ψήφους έλαβαν οι δύο πρώτοι.

Σε τυχόν αδύναμο εκ των πραγμάτων αντίλογο, ότι και στα προηγούμενα εκλογικά συστήματα στον δεύτερο γύρο έπαιρναν μέρος οι δύο πρώτοι συνδυασμοί, η απάντηση είναι εύκολη και καταλυτική. Στον δεύτερο γύρο πήγαιναν οι δύο πρώτες παρατάξεις για να κριθούν από το ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ και για να λάβουν με νέα εντολή την απόλυτη πλειοψηφία του (50% συν μια ψήφο).

Με την εφαρμογή του νέου εκλογικού συστήματος, σύμφωνα και με τα δύο παραδείγματα, ΑΛΛΗ είναι η βούληση του ΣΥΝΟΛΟΥ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ και άλλο το αποτέλεσμα. Άλλη παράταξη πρώτευσε στο σύνολο του εκλογικού σώματος και άλλη παράταξη (δεύτερη ή και τρίτη στην κατάταξη) ανακηρύσσεται νικήτρια των εκλογών.

Αποτέλεσμα: εκλέγεται ο συνδυασμός Α ως Δημοτική Αρχή (τρίτος σύμφωνα με τις επιλογές του συνόλου του εκλογικού σώματος) και όχι ο συνδυασμός Γ, που υπερψηφίστηκε από το σύνολο του εκλογικού σώματος του Δήμου, για τον οποίο δεν προσμετρώνται και επομένως δεν κατακυρώνονται από το Πρωτοδικείο οι εναλλακτικές ψήφοι.

Πρόταση βελτίωσης του υπό ψήφιση νέου εκλογικού συστήματος:

Αν για την οικονομία του παρόντος άρθρου ΚΑΙ ΜΟΝΟ, αποδεχθούμε την ολοκλήρωση των εκλογών σε έναν και μοναδικό γύρο, τότε θα πρέπει να αθροίζονται ΟΛΕΣ οι ψήφοι (1η επιλογή και επικουρική ψήφος) σε ΟΛΕΣ τις παρατάξεις. Όποια παράταξη λάβει την σχετική πλειοψηφία ανακηρύσσεται νικήτρια των εκλογών.

Αυτό απαιτεί ο στοιχειώδης σεβασμός στη λαϊκή βούληση, που εκφράζεται από το ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ.

Σε αντίθετη περίπτωση, πιθανότατα θα προκύψουν κωμικοτραγικά γεγονότα, αμφισβήτηση νομιμοποίησης των δημοτικών ή περιφερειακών αρχών, προσφυγές στη δικαιοσύνη κατά του κύρους των εκλογών και της συνταγματικότητας των σχετικών διατάξεων κλπ.

Ας ελπίσουμε ότι θα πρυτανεύσει η λογική και ο σεβασμός στις αρχές της Δημοκρατίας. Να μην υπάρξουν αδιέξοδα από την εφαρμογή ενός προβληματικού εκλογικού συστήματος, που θα οδηγήσουν σε ακόμη μεγαλύτερη υποβάθμιση του θεσμού της Τοπικής αυτοδιοίκησης.

ΥΓ 1: Ήμουν, είμαι και θα είμαι υπέρ της ανάδειξης ισχυρά νομιμοποιημένων Δημοτικών και Περιφερειακών Αρχών που εκλέγονται με πλειοψηφία 50% συν μια ψήφο.

ΥΓ 2: Όποιος σκάβει το λάκκο τ’ αλλουνού, πέφτει ο ίδιος μέσα.