ΑΡΘΡΟ

Του Παναγιώτη Χατζηγεωργίου

Δικηγόρου Δράμας

Όλοι γνωρίζουμε ότι η συμβίωση είναι δύσκολη. Και ακόμη πιο δύσκολη η διάσπασή της. Και δεν είμαστε και Σκανδιναβοί. Δεν υπερτερεί η διαλλακτικότητα. Είμαστε μεσογειακοί. Συγκρουσιακοί. Συνήθως κυριαρχεί ο εγωισμός. Η διαμάχη για τα περιουσιακά στοιχεία και τις διατροφές μπορεί να εξελιχθεί σε Τρωικό Πόλεμο. Τόσο σε διάρκεια, όσο και σε ένταση. Μια γεύση μας έδωσε η καταπληκτική ταινία ο πόλεμος των Ρόουζ.

Και η αντιδικία για την επιμέλεια των παιδιών μπορεί να φθάσει στα άκρα. Πόλεμος κανονικός. Με θύτες και θύματα. Και την πληρώνουν πάντα τα παιδιά. Και δη τα ανήλικα. Τα μόνα που δεν φταίνε.

Οι νομικοί έχουμε ζήσει συχνά σκηνές απείρου κάλλους. Ακόμη και όσοι νομίζουμε ότι τα έχουμε δει όλα, συχνά διαψευδόμαστε. Η ζωή μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Το πιο ευφάνταστο σενάριο μπορεί να ωχριά μπροστά σε μια σκληρή δικαστική διαμάχη.

Πρόσφατο παράδειγμα η σφοδρή αντιδικία γνωστής πολιτικού με τον εν διαστάσει επίσης πασίγνωστο σύζυγό της. Που έφθασε μέχρι και στην ντροπολογία Φλωρίδη. Για να ευνοήσει τη συνάδελφό του Υπουργό.

Πρόσφατα μάθαμε και απόφαση του Αρείου Πάγου. Που ασχολήθηκε με σφοδρότατη αντιδικία δικηγόρου με δικαστικό. Διαφωνούσαν ως προς το όνομα του παιδιού τους. Ακόμη και σε ποια Εκκλησία θα βαπτιστεί. Το Πρωτοδικείο είπε στη Σύμη. Το Εφετείο Δωδεκανήσου να γίνει στον Ιερό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου (Παναγία Καπνικαρέα) στην Αθήνα.

Αυτό δέχθηκε και το Ανώτατο Δικαστήριό μας. Με το σκεπτικό ότι αυτό διευκολύνει όλους τους συγγενείς. Και επίσης είπε πως δεν θα πάρει η μικρή ούτε το όνομα της μητέρας της δικαστικού λειτουργού, ούτε της μητέρας του δικηγόρου, όπως ζητούσε η κάθε πλευρά. Γιατί αυτό θα φούντωνε στο διηνεκές την αντιδικία. Και οι Αρεοπαγίτες δεν επέλεξαν ούτε και τα δυο ονόματα των γιαγιάδων, ούτε καν συνδυασμό αυτών. Επέλεξαν ένα τρίτο άσχετο. Άγνωστο αν οι γονείς θα προσφύγουν και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια και ποια θα είναι η περαιτέρω εξέλιξη της εν λόγω υποθέσεως…

Μπορεί να φαντάζει υπερβολική η άνω αντιδικία. Αλλά δεν είναι. Και αφορούσε και το ζήτημα της συνεπιμέλειας. Ο δικηγόρος πατέρας ζητούσε συνεπιμέλεια. 6 μήνες το μωρό στα Δωδεκάνησα με τον πατέρα. Και 6 μήνες στην Αθήνα με τη μητέρα. Και στην υπόθεση της Υπουργού υπάρχει επίσης συνεπιμέλεια. Τις μισές μέρες της εβδομάδας το παιδί με τον πατέρα. Τις άλλες μισές με τη μάνα.

Τι προβλέπει ο νόμος; Τι δέον γενέσθαι;

Υπάρχει η Γονική Μέριμνα. Που είναι καθήκον και δικαίωμα και των δυο γονιών. Την ασκούν από κοινού. Περιλαμβάνει την επιμέλεια του ανηλίκου (διαμονή και καθημερινή φροντίδα του), τη διοίκηση της περιουσίας του και τέλος την εκπροσώπησή του σε δικαστήρια και αρχές. Και μετά τη διάσπαση της συμβίωσης, η γονική μέριμνα δεν μπορεί να αφαιρεθεί από έναν γονιό, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ. αν έχει απειλή ζωής).

Η επιμέλεια για πολλά χρόνια είτε με κοινή συμφωνία, είτε με απόφαση δικαστηρίου ανατίθετο σε έναν από τους δυο. Σε αυτόν με τον οποίο το ανήλικο θα διέμενε και θα είχε την καθημερινή φροντίδα και επίβλεψή του. Συνήθως στη μάνα, γιατί θεωρούνταν a priori πως είναι το πιο κατάλληλο πρόσωπο, ειδικά αν το παιδί ήταν σε πολύ μικρή ηλικία. Λες και δεν υπάρχουν άνδρες, που μπορούν να εκπληρώσουν πολύ καλύτερα τα καθήκοντα ενός γονιού από αρκετές μητέρες.

Για λόγους ισότητας έπρεπε αυτό να ξεπεραστεί. Γιατί η κοινωνία μας εκσυγχρονίστηκε. Γιατί οι παραδοσιακές αντιλήψεις κρατούσαν δέσμιους πολλούς δικαστές, που ελαφρά τη καρδία έδιναν σχεδόν κατά κανόνα την επιμέλεια στη μάνα. Γιατί εδώ και χρόνια η συντριπτική πλειοψηφία των δικαστικών είναι γυναίκες. Γιατί πολύ συχνά οι μάνες, που είχαν την επιμέλεια, επιδίωκαν να απομακρύνουν όσο γίνεται περισσότερο τον πατέρα από τη ζωή του παιδιού και ενίοτε τα κατάφερναν.

Έτσι προβλέφθηκε η συνεπιμέλεια. Δηλαδή ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις και οι δυο γονείς. Ακριβοδίκαια. Όσες μέρες και ώρες ο ένας τόσες και ο άλλος. Και αν υποτεθεί ότι οι εν διαστάσει πρώην σύντροφοι ζούνε σε μια μικρή επαρχιακή πόλη και σε κοντινή απόσταση ο ένας από τον άλλο, ίσως αυτό να είναι εφικτό. Αν όμως ζούνε στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα; Αν ο ένας ζει στη μια άκρη και ο άλλος στην άλλη άκρη της χώρας;

Όπως προσφυώς έγραψε σε σχετική ανάρτησή μου φίλος και συνάδελφος, μη φτάσουμε στο σημείο τα παιδιά να γίνουν μεταφερόμενες βαλίτσες. Γιατί αν το παιδί πρέπει τις μισές ακριβές μέρες της εβδομάδος να αλλάζει σπιτικό, τότε απαιτείται διπλό παιδικό δωμάτιο, διπλά παιχνίδια, διπλή γκαρνταρόμπα, διπλή βιβλιοθήκη. Όπως και να το δει κανείς είναι μια αναστάτωση στη ζωή του.

Προσωπικά δεν το επιλέγω και δεν το συνιστώ. Ούτε για μένα, ούτε για φίλους μου, ούτε για εντολείς μου. Στο ξεκίνημα αυτής της νέας αντίληψης, θυμάμαι Πρόεδρο Δικαστηρίου που είχε προτρέψει τους δικηγόρους αμφοτέρων των πλευρών, να μην επιμένουμε στην συνεπιμέλεια. Γιατί δημιουργούνται πρακτικά ίσως αξεπέραστα προβλήματα. Θυμάμαι τη βιβλική ιστορία με τον βασιλιά Σολομώντα. Αποφάσισε να δώσει το βρέφος στη μια από τις δύο «μάνες» που το διεκδικούσαν. Σε αυτή που του είπε: όχι μην το κόβετε στα δυο, δώστε το στην άλλη. Και ο βασιλιάς και κριτής κατάλαβε ότι αυτή είναι η αληθινή μάνα. Και το έδωσε σε αυτή.

Προφανώς και ως δικηγόρος θα σεβαστώ την άποψη και προσέγγιση του εκάστοτε εντολέα μου. Πλην όμως δεν ξεχνώ πως ο νόμος και ο δικαστής δεν μπορεί να παραγνωρίζει ότι πρωταρχικό μας μέλημα πρέπει να είναι το συμφέρον του ανηλίκου. Όχι η με κάθε κόστος πλήρης, ισότιμη και ακριβοδίκαιη ικανοποίηση των επιθυμιών του κάθε γονέα. Το δικαίωμα του γονέα που δεν έχει την επιμέλεια του ανηλίκου μπορεί και πρέπει να ικανοποιηθεί σε μεγάλο αν όχι σε ίσο βαθμό και με άλλο τρόπο. Όπως το να παίρνει το παιδί όχι μόνο 2 αλλά και 3 ή και 4 Σαββατοκύριακα, να επικοινωνεί μαζί του και μεσοβδόμαδα και δυο και τρεις μέρες, να περνάει διακοπές μαζί του καλοκαίρια και περιόδους σχολικών διακοπών για πολλές μέρες. Και βεβαίως να έχει άποψη ισότιμη σε θέματα εκπαίδευσης, υγείας, παιδείας και εν γένει διαπαιδαγώγησης.

Άποψή μου. Δεν διεκδικώ το αλάθητο. Προσωπικά Μαρκ Ντάγκλας δεν θα γίνω. Δεν θα κάνω πόλεμο. Προτιμώ να είμαι ο Ντε Βίτο. Να επιζητώ τη συνεννόηση. Την καταλλαγή.