- Η τοπική αυτοδιοίκηση πρωταγωνιστής στη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα
- Διασυνοριακή συνεργασία Ελλάδας-Βουλγαρίας για το νερό, το περιβάλλον και την τοπική οικονομία
- Ορεινές περιοχές: στρατηγικό σχέδιο για υποδομές, ανάπτυξη και επιχειρηματικότητα
Με την τοπική αυτοδιοίκηση και τις τοπικές κοινωνίες να είναι οι πρωταγωνιστές των εξελίξεων και οι εγγυητές της ασφάλειας, της περιβαλλοντικής ισορροπίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, ο ποταμός Νέστος αναδείχθηκε ως σύμβολο συνεργασίας Ελλάδας και Βουλγαρίας, «το ποτάμι που ενώνει», όπως τονίστηκε από όλες τις πλευρές, στις εργασίες του συνεδρίου, με τίτλο: «Οι Λίμνες του Νέστου ως δίαυλος συνεργασίας. Όταν το νερό ενώνει περάσματα και λαούς».
Στις εργασίες και στις παράλληλες εκδηλώσεις του συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκαν με μεγάλη επιτυχία από 26 έως 28 Σεπτεμβρίου 2025 στον Δήμο Κάτω Νευροκοπίου, διαμορφώθηκε ένας ολοκληρωμένος οδικός χάρτης, συνολικά για το μέλλον των υδάτινων πόρων στην Ελλάδα, με άξονες προτεραιότητας αποτελεσματικές δράσεις, έργα και παρεμβάσεις, διακρατικής συνεργασίας, περιφερειακής και τοπικής περιβαλλοντικής προστασίας ανθεκτικότητας, κλιματικής ουδετερότητας και αειφόρου διαχείρισης των πόρων, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις και οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο επίκεντρο τέθηκαν επιστημονικές λύσεις και πολιτικές κατευθύνσεις ορθολογικής και δίκαιης διαχείρισης του νερού, προστασίας από τις συνέπειες των πλημμυρικών φαινομένων και φυσικών καταστροφών, που κάνουν την εμφάνιση τους με πυκνή συχνότητα και αυξανόμενη ένταση, αλλά και προτάσεις για το δημογραφικό, την ανάγκη υποδομών, οικολογικής ανάδειξης και οικονομικής αξιοποίησης του πολύτιμου φυσικού αποθέματος και του πολιτιστικού πλούτου της ευρύτερης περιοχής και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, ώστε οι ιστορικοί δρόμοι του νερού να είναι οδηγός ζωής και ευημερίας για όλους, ιδίως στην εποχή της κλιματικής κρίσης και της δραματικής πτώσης της στάθμης του νερού στη ροή και στις λίμνες του ποταμού Νέστου.
Η αυτοδιοίκηση και η τοπική κοινωνία, με την ενεργή συμμετοχή της, έστειλε μήνυμα αισιοδοξίας και διεκδίκησης: ότι οι κάτοικοι των ορεινών περιοχών δεν μένουν αμέτοχοι αλλά αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, ζητούν λύσεις και συμβάλλουν στον διάλογο για ένα βιώσιμο μέλλον. Το συνέδριο αποτέλεσε έτσι σημείο συνάντησης θεσμών, φορέων και πολιτών, επιβεβαιώνοντας πως η ανάπτυξη και η ανθεκτικότητα της ενδοχώρας είναι υπόθεση συλλογική. Οι επιστημονικές λύσεις, οι πολιτικές συγκλίσεις συνεργασίας και η θερμή συμμετοχή δημοκρατικού διαλόγου της τοπικής κοινωνίας ανέδειξαν τη σημασία της διοργάνωσης, τόσο για την ακριτική περιοχή, όσο και για την ευρύτερη διασυνοριακή συνεργασία.
Στο συνέδριο, που διοργανώθηκε από το «Δίκτυο Πόλεων με Λίμνες» και τον Δήμο Κάτω Νευροκοπίου, με την υποστήριξη του Πράσινου Ταμείου, υπό την αιγίδα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και της Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων ΟΤΑ «Κλεισθένης» και πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία και μεγάλη συμμετοχή κοινού, στο Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Κάτω Νευροκοπίου αναπτύχθηκαν ομιλίες εκπροσώπων της Ελληνικής κυβέρνησης και των κομμάτων, Βουλευτών, Ευρωβουλευτών, της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Έγιναν εισηγήσεις εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης από Ελλάδα και Βουλγαρία, και από την Κύπρο, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας και Θράκης, της κρατικής Διεύθυνσης Υδάτινων Πόρων της Περιφέρειας Blagoevgrad της Βουλγαρίας, του Ομίλου ΔΕΗ, της ακαδημαϊκής κοινότητας, επιστημονικών παραγωγικών και επιχειρηματικών οργανισμών και Επιμελητηρίων, και παρεμβάσεις εκπροσώπων, επαγγελματικών σωματείων και της τοπικής κοινωνίας των πολιτών. Τις εργασίες του συνεδρίου συντόνισε ο Αργύρης Δεμερτζής, δημοσιογράφος.
Επτά άξονες προτεραιοτήτων στα βασικά συμπεράσματα του συνεδρίου
Τα βασικά σημεία, που αναδείχθηκαν από τις εργασίες και τα συμπεράσματα του Συνεδρίου είναι:
1.Η σημασία και διασυνοριακή διάσταση της συνεργασίας: Όλοι οι ομιλητές και ιδιαίτερα οι Ανδρέας Στεργίου, Πρόεδρος του «Δικτύου Πόλεων με Λίμνες» και Δήμαρχος Αργιθέας, Ελευθέριος Ταμπουρίδης, Δήμαρχος Κάτω Νευροκοπίου, Αναστάσιος Καγιάογλου, Δήμαρχος Παρανεστίου και Γενικός Γραμματέας «Δικτύου Πόλεων με Λίμνες», Βλαντιμίρ Μοσκώφ, Δήμαρχος Γκότσε Ντέλτσεφ Δήμου Άνω Νευροκοπίου Βουλγαρίας, τόνισαν ότι τα προβλήματα με αιχμή την κλιματική κρίση, τη λειψυδρία, τις πλημμύρες και την απομόνωση και ερήμωση των ορεινών περιοχών δεν έχουν σύνορα και απαιτούν διασυνοριακές λύσεις, αναδεικνύοντας τον Νέστο, ως σύμβολο συνεργασίας Ελλάδας – Βουλγαρίας και τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
- Οι χρηματοδοτήσεις για έργα και δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης: η αναζήτηση κοινών λύσεων και χρηματοδοτήσεων από την ΕΕ αποτέλεσε σημείο αιχμής των παρεμβάσεων εκπροσώπων των Δήμων από την Ελλάδα και τη Βουλγαρία, ο Νεόφυτος Φακοντής από τον Δήμο Ορόκλινης Κύπρου και Πρόεδρος της ΕΕ του «Δικτύου Πόλεων με Λίμνες» εστίασε σε παραδείγματα έργων διαχείρισης του νερού. Καταλυτική ήταν η συνεχής και δημιουργική παρουσία που είχε στις εργασίες του Συνεδρίου, ο Πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου Ιωάννης Ανδρουλάκης, ο οποίος τόσο κατά την εισήγηση του, όσο και σε παρεμβάσεις διαλόγου με τους ομιλητές και συνέδρους εξήγησε αναλυτικά τις χρηματοδοτικές δυνατότητες που προσφέρουν τα προγράμματα του Πράσινου Ταμείου, όσο και τα έργα και τις δράσεις που μπορεί να τύχουν χρηματοδότησης από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους για να μελετηθούν και να υλοποιηθούν.
- Στρατηγικό σχέδιο για την τοπική ανάπτυξη: το πλέγμα δράσεων και έργων, βάση ολοκληρωμένου σχεδίου για την ανάπτυξη της ορεινής και ακριτικής ενδοχώρας, που παρουσίασε στο Συνέδριο ο Ελευθέριος Ταμπουρίδης, Δήμαρχος Κάτω Νευροκοπίου, αποτέλεσε σημείο αναφοράς στις ομιλίες των εκπροσώπων της κεντρικής πολιτικής σκηνής, της αυτοδιοίκησης και των επιστημονικών εισηγήσεων. Τέθηκαν σε προτεραιότητα έργα οδικών, κοινωνικών υποδομών και διαχείρισης του νερού, ανάπτυξης ΑΠΕ, επέκτασης του Δικτύου Φυσικού Αερίου στις ορεινές περιοχές, ανάπτυξης δικτύων και λύσεων καινοτομίας, αντιμετώπισης της ενεργειακής φτώχειας, στήριξης της αγροτικής παραγωγής, άμεσα και μακροπρόθεσμα μέτρα και έργα ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής και κίνητρα για νέους και επαναπατρισμό. Οι δυνατότητες και λύσεις χρηματοδοτήσεων βρέθηκαν στο ιδιαίτερο και γνήσιο ενδιαφέρον του Ιωάννη Ανδρουλάκη Προέδρου του Πράσινου Ταμείου, ο οποίος εξειδίκευσε τους όρους και τις προϋποθέσεις, δημιουργώντας παράλληλα γέφυρα συνεργασίας με τους Δημάρχους και άλλους αιρετούς των τοπικών Δήμων και των Δήμων από περιοχές όλης της επικράτειας μελών του «Δικτύου Πόλεων με Λίμνες» που παραβρέθηκαν στις εργασίες του Συνεδρίου, για άμεσες και αποτελεσματικές συνεργασίες χρηματοδότησης έργων.
- Οι προκλήσεις των ορεινών περιοχών: Στα θέματα πρώτης προτεραιότητας που μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστούν στις ορεινές περιοχές από ομιλητές του συνεδρίου επισημάνθηκαν μεταξύ πολλών άλλων η συρρίκνωση και γήρανση των πληθυσμών που αρχίζει να προδιαγράφει συνθήκες δημογραφικής κατάρρευσης, η έλλειψη υποδομών και δικτύων συνδεσιμότητας για εργασία και επικοινωνία, οι συνθήκες οικονομικής και κοινωνικής απομόνωσης, η ενεργειακή φτώχεια, οι ελλείψεις σε παροχές υγείας και κοινωνικής στήριξης ενώ υπογραμμίστηκε ότι οι συνέπειες της λειψυδρίας που ήδη κάνουν την εμφάνιση τους και σε ορεινές περιοχές, με πολλές λίμνες και ποτάμια, που όμως λόγω της ανομβρίας και των κατακλυσμιαίων βροχοπτώσεων έχουν διαρκώς λιγότερο νερό, θα επιδράσουν καταλυτικά με νέες αρνητικές συνέπειες.
- Κλιματική κρίση και νερό: Στις εργασίες του συνεδρίου υπογραμμίστηκε ότι το νερό πλέον αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως φυσικός πόρος αλλά ως πόρος επιβίωσης. Και παρουσιάστηκαν προτάσεις έργων αλλά και οργάνωσης της Πολιτικής Προστασίας από το κεντρικό κράτος με ενεργό ρόλο, πόρους και αρμοδιότητες των Δήμων σωστής προετοιμασίας για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες από λειψυδρία και πλημμύρες. Ως ιδιαίτερο θέμα αναδείχθηκε η δίκαιη και ορθολογική διαχείριση των νερών του Νέστου για τους ενεργειακούς σκοπούς της ΔΕΗ αλλά και την άρδευση και ύδρευση, με κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος και ανταποδοτικών οικονομικών και ενεργειακών ωφελημάτων προς τις τοπικές κοινωνίες. Επισημάνθηκε ακόμη ότι απαιτούνται έργα συντήρησης των υφιστάμενων υποδομών και δικτύων και σχεδιασμός ανθεκτικότητας των νέων κατασκευών. Αναφέρθηκε ότι ο οικοτουρισμός και η περιβαλλοντική εκπαίδευση μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλοί ανάπτυξης.
- Κεντρικές πολιτικές για τις απομακρυσμένες περιοχές: Από τον Υφυπουργό Εσωτερικών Βασίλη Σπανάκη ανακοινώθηκε ότι έχουν υλοποιηθεί και προωθούνται νέα έργα συνολικής χρηματοδότησης 258 εκατ. ευρώ σε Δήμους της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Παρουσιάστηκαν προγράμματα ενίσχυσης απασχόλησης, επιχειρηματικότητας, ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων που βρίσκονται σε εξέλιξη και νέα που ετοιμάζονται να προκηρυχθούν τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν από τους Δήμους είτε απευθείας από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Από την Έλενα Σώκου, Συντονίστρια του Γραφείου Πρωθυπουργού στη Βόρεια Ελλάδα, υπογραμμίστηκε ότι ισχυρή λύση είναι η ανάδειξη των ακριτικών περιοχών ως κέντρων καινοτομίας και ανθεκτικότητας.
- Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης: Ο πρωταγωνιστικός ρόλος των εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης στην περιβαλλοντική ισορροπία και τη βιώσιμη ανάπτυξη αναδείχθηκε στις εργασίες του Συνεδρίου, τόσο από τις εισηγήσεις προτάσεων και λύσεων που κατέθεσαν, όσο και από την ισχυρή παρουσία τους. Συμμετείχαν οι Δήμαρχοι και αιρετοί των Δημοτικών Συμβουλίων των Δήμων Κάτω Νευροκοπίου, Γκότσε Ντέλτσεφ Δήμου Άνω Νευροκοπίου, Δήμου Δράμας και από τους Δήμους Ελλάδας και Βουλγαρίας της ευρύτερης περιοχής του Νέστου. Δήμαρχοι και αιρετοί Δημοτικών Συμβουλίων από το «Δίκτυο Πόλεων με Λίμνες», που εκπροσωπεί τις περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες και τις αναπτυξιακές δράσεις συνολικά 52 Παραλίμνιων Δήμων από Ελλάδα και Κύπρο. Και η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, που παρείχε την αιγίδα της στο συνέδριο με πρωτοβουλία του Λάζαρου Κυρίζογλου, Προέδρου της ΚΕΔΕ και Δημάρχου Μενεμένης – Αμπελοκήπων. Σημαντική είναι επίσης η συμμετοχή του Τάκη Γρηγοράκου, Προέδρου της Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων ΟΤΑ «Κλεισθένης», ο οποίος ως εκπρόσωπος των στελεχών της διοικητικής ιεραρχίας όλων Δήμων της Ελλάδας τόνισε ότι οι Δήμοι πρέπει να αναβαθμιστούν θεσμικά και οικονομικά, με σύγχρονη οργάνωση και καλύτερη στελέχωση και ότι πρέπει να λειτουργήσουν ως φορείς βιώσιμης ανάπτυξης και όχι απλά ως εκτελεστές κρατικών οδηγιών.
