Του Captain Νικόλαου Κ. Μεταξά

ATPL

AIRLINE PILOT

B737NG AIRBUS 320

 (συνέχεια από το προηγούμενο)

Το σχήμα εξουσίας προγυμναστής – υποψήφιος και προγυμναστής – γονιός, έχει πλέον μορφοποιηθεί. Όμως οι υπηρεσίες του φροντιστηρίου είναι προγυμναστικές, όχι εκπαιδευτικές και επ’ ουδενί παιδαγωγικές. Έτσι το σοβαρότατο ζήτημα της επιλογής καριέρας καταπίπτει στο επίπεδο της ψυχαναγκαστικής ανάγκης η οποία εμφορούσα το ένδυμα της υπευθυνότητας και κατά παρέκκλιση οποιασδήποτε παιδαγωγικής λογικής επιβάλλεται άκομψα και πρόωρα όχι μόνο στον ίδιο τον ενδιαφερόμενο αλλά σε όλους τους άμεσα ή/και έμμεσα εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία («υποψηφίους», γονείς, καθηγητές).

Ο προγυμναστικός λόγος της παραπαιδείας κατανικά τον παιδαγωγικό λόγο του λυκείου. Διότι, η παραπαιδεία είναι αυτή που μπορεί να εκπαιδεύσει ένα άλογο κούρσας με το νήμα του τερματισμού να τοποθετείται στα προπύλαια κάποιου πανεπιστημίου.

Το λύκειο όμως σε καμία περίπτωση δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει μόνο αυτόν τον σκοπό. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο μαθητής, ο οποίος εν τω μεταξύ επείσθη για την δοτή και επιβεβλημένη, από τον προγυμναστικό λόγο, ανάγκη του να εισέλθει σε κάποιο τριτοβάθμιο ίδρυμα, στρέφει σχεδόν ολοκληρωτικά τις ελπίδες και τις προσδοκίες του στην παραπαιδεία, γιατί η τελευταία φαίνεται να ανταποκρίνεται σαφώς καλύτερα σ’ αυτές, απαξιώνοντας με τρόπο απόλυτο και αποκαρδιωτικό το δημόσιο σχολείο. Είναι άλλωστε διαδεδομένο το φαινόμενο, προς το τέλος της χρονιάς ο υποψήφιος να χρησιμοποιεί τις απουσίες που έχει, υπολογισμένα, «κρατημένες» και να μην «πατάει» σχεδόν καθόλου στο σχολικό μάθημα.

Πες μου υπομονετικέ (αν μη τι άλλο) αναγνώστη, με το χέρι στην καρδιά, αν ξέρεις έστω και έναν μαθητή (γιατί προσωπικά δεν έτυχε), ο οποίος λίγο πριν τις πανελλαδικές να είπε: «Τέλος. Δεν θέλω (ή δεν μπορώ) να δώσω πανελλαδικές. Θα κάνω κάτι άλλο με τη ζωή μου». Ακόμα και οι υποψήφιοι που γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των εξετάσεων, προσέρχονται ως πρόβατα επί σφαγή, γιατί «η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία». Και σ’ αυτό το σημείο θα σημειώσω σκωπτικά: «Του μαθητή η μάνα δεν έκλαψε ποτέ… για τις πανελλαδικές. Του υποψηφίου όμως…». Επίσης μήπως ξέρεις, εσύ, αν κάποιος καθηγητής στην αρχή της τρίτης λυκείου είπε στους μαθητές του: «Ξέρετε, αν θέλετε δεν χρειάζεται να δώσετε πανελλαδικές. Υπάρχουν και άλλα πράγματα να κάνετε μετά το λύκειο».

Συνήθως αυτό λέγεται λίγο πριν τις εξετάσεις ώστε να προετοιμαστούν ψυχολογικά οι «υποψήφιοι προς αποχώρηση» για την αναμενόμενη αποτυχία τους να περάσουν σε κάποιο τριτοβάθμιο ίδρυμα. Συνοψίζοντας, η παραπαιδεία δεν είναι απλά ένα κοινωνικό φαινόμενο των καιρών που ήρθε να καλύψει κάποιο υποτιθέμενο κενό της θεσμοθετημένης δημόσιας παιδείας. Έχει ιστορική εξέλιξη, τόπο δράσης, διαμορφωμένες ιεραρχίες και σχέσεις εξουσίας, συγκροτημένη ρητορική, φετίχ, τελετουργίες και διαβατήριες τελετές (διαγωνίσματα, πανελλαδικές εξετάσεις), κοινωνικά υποκείμενα φέροντα τα διακριτά της στοιχεία. Μέσα στον χρόνο έχει παγιώσει τα βασικά χαρακτηριστικά της και επηρεάζει βαθύτατα το κοινωνικό σύνολο με τρόπους συχνά αναπάντεχους και όχι εύκολα ορισμένους.

Πρόκειται για κουλτούρα παραπαιδείας. Ως τέτοια είναι προσαρμόσιμη, εξελίξιμη και στον βαθμό που δεν απειλείται η ύπαρξή της, ικανή να αφομοιώνει νέα δεδομένα και πρακτικές με σκοπό να διασφαλίσει την διαχρονική συνέχειά της. Θα παραμείνει όμως παρά-παιδεία διότι στην πράξη της λείπει η εκπαιδευτική ικανότητα και η παιδαγωγική διάθεση.

Συμβιώνει με την παιδεία χωρίς την οποία όμως δεν έχει λόγο ούτε δυνατότητα ύπαρξης. Παρασιτεί εις βάρος της και διαστρέφει την αποστολή της με τρόπους και αποτελέσματα που ανέλυσα παραπάνω. Η δυναμική και ανεξέλεγκτη παρουσία της επιτείνει της αδυναμίες και ανεπάρκειες του δημόσιου σχολείου και κατ’ επέκταση την ουσιαστική αναβάθμισή της.

Έχει διαχρονικά εκπαιδεύσει μεγάλα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας εξασφαλίζοντας την άνευ όρων αποδοχή και την defacto νομιμοποίησή της. Την ίδια στιγμή είναι αυτή η κουλτούρα… που ευνοεί τη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή και «κανονικοποιεί» την παράνομη και εγκληματική, ιδιαίτερα στην περίοδο που ζούμε, πράξη της απόκρυψης εισοδήματος εθίζοντας και τον γονιό και τον καθηγητή σ’ αυτού του είδους τη συναλλαγή… που για δεκαετίες απομυζεί τον οικογενειακό προϋπολογισμό και εξαφανίζει τον ελεύθερο χρόνο των μαθητών περιχαρακώνοντας τους σε μια μονοδιάστατη λογική (της εισόδου στα ΑΕΙ – ΤΕΙ) η οποία, από καιρό και με ταχύτατους ρυθμούς, χάνει την αντικειμενική αξία και την παλαιότερη λάμψη της.

Η παραπαιδεία ως κουλτούρα δεν είναι δυνατό ούτε, επιτυχώς, να διωχθεί ποινικά, ούτε να ανατραπεί με κάποια νομοθετική ρύθμιση. Δεν καταργούνται οι κουλτούρες από τα πάνω. Απορρίπτονται από τα κάτω. Το κράτος μπορεί να λειτουργήσει μόνο επικουρικά. Όσο τα κοινωνικά ερείσματα για την ανάπτυξη της παραπαιδείας υφίστανται, αυτή θα εξακολουθήσει.

Η κοινωνία πολιτών οφείλει να σκεφτεί και να επιλέξει συνειδητά να της γυρίσει την πλάτη. Είναι θέμα επιλογής και η επιλογή φέρει ευθύνη. Ας αναλάβουμε, επιτέλους, ως πολίτες τις δικές μας ευθύνες έναντι των εαυτών μας. Η παραπαιδεία προσφέρει πολύ συγκεκριμένες υπηρεσίες. Επαφίεται σε μας να αποφασίσουμε αν πραγματικά τις χρειαζόμαστε… Αλήθεια, τις χρειαζόμαστε; Ας το σκεφτούμε επιτέλους σοβαρά!

 

Πηγή: Protagon.gr