ΑΡΘΡΟ

του Παναγιώτη Χατζηγεωργίου

Δικηγόρου Δράμας

Εξαρτάται. Αν μιλάμε για κόμματα Εξουσίας. Πολλά. Που παραμένουν «συνεργαζόμενα» για την καρέκλα και τον κρατικό κορβανά. Αν μιλάμε για την Αριστερά πάμπολλα. Που προτάσσουν συνήθως την ιδεολογική καθαρότητα. Και διατηρούν το γωνιακό τους μαγαζάκι. Και πετροβολούν απλά το σύστημα. Και τα πολυσυλλεκτικά κόμματα εξουσίας που κυβερνούν απρόσκοπτα.

Ως γνωστόν η Δημοκρατία δεν είναι το καλυτερότερο Πολίτευμα, αλλά δεν υπάρχει καλύτερο. Για αυτό και ο αγώνας είναι διαρκής. Για βάθεμα και πλάτεμα αυτής. Για να μην είναι κατ’ επίφαση. Αν θέλουμε να έχουμε ουσιαστική Δημοκρατία.

Τα κόμματα είναι θεσμός της Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Δεν είναι ο καλυτερότερος, αλλά δεν υπάρχει άλλος καλύτερος. Και ο αγώνας θα πρέπει να είναι διαρκής. Για κόμματα των μελών. Με εσωκομματική δημοκρατία. Όχι αρχηγικά. Αν θέλουμε να μιλάμε για Δημοκρατία ουσία. Και όχι τύποις.

Η χώρα μας δεν είναι και η καλυτερότερη από άποψη δημοκρατικής οργάνωσης των κομμάτων της. Το ΚΚΕ διέθετε μεν κομματικές οργανώσεις και διοργάνωνε συνέδρια, αλλά από την άλλη επικρατούσε ο λεγόμενος «δημοκρατικός συγκεντρωτισμός», που έθετε εκποδών την αντίθετη άποψη.

Τα λεγόμενα αστικά κόμματα δεν διέθεταν καν οργανώσεις. Κομματάρχες είχαν. Ψήφους εξαγόραζαν. Η ηγεσία καθόριζε τα πάντα. Το ΠΑΣΟΚ τη δεκαετία του ‘70 ξεκίνησε ως ένα πλατύ δημοκρατικά οργανωμένο κόμμα. Αλλά ήταν βαριά η σκιά του αρχηγού και ιδρυτή του. Όσοι διαφώνησαν είτε αναγκάστηκαν να φύγουν, είτε διαγράφηκαν, είτε παρέμειναν στο περιθώριο.

Η Ανανεωτική Αριστερά ήταν μια αχτίδα φωτός. Στόχος το κόμμα των μελών και όχι των μηχανισμών. Με αντιπαράθεση απόψεων. Με καθιέρωση τάσεων. Όχι αρχηγικό. Όχι μονολιθικό. Δημοκρατικά οργανωμένο. Συχνά όμως χάβρα Ιουδαίων. Δίχως καθαρή γραμμή. Με αναποτελεσματική δράση.

Τα λεγόμενα αστικά κόμματα υιοθέτησαν μερικές δημοκρατικές ιδέες. Έστησαν οργανώσεις μελών. Συνδικαλιστικές οργανώσεις. Διοργανώνουν περιφερειακές συσκέψεις. Πραγματοποιούν συνέδρια. Για να καταλήξουν στο πρόγραμμα. Στις αποφάσεις. Βέβαια επί της ουσίας κρατάνε τον αρχηγικό τους χαρακτήρα. Ο Πρόεδρος/Αρχηγός/Μονάρχης έχει τον πλήρη έλεγχο. Καθορίζει το πότε, που και πως. Και παίρνει και τις τελικές αποφάσεις.

Και στη χώρα μας που έχουμε αυστηρά πρωθυπουργικό σύστημα εξουσίας, δίχως ισχυρά θεσμικά αντίβαρα, αυτό ευνοεί μια τέτοια διακυβέρνηση. Και με Πρωθυπουργό τον Κ. Μητσοτάκη και το επιτελικό του κράτος, η κατάσταση έχει πάει πλέον σε άλλη πίστα.

Πάντοτε τα κόμματα εξουσίας ήταν πολυσυλλεκτικά. Η ΝΔ του Κωνσταντίνου Καραμανλή από την πρώτη στιγμή συμπεριέλαβε και συντηρητικούς και ριζοσπάστες δεξιούς και κεντροδεξιούς και βασιλόφρονες. Και έκανε στην πορεία και διεύρυνση τόσο προς τα δεξιά (ακροδεξιούς και παλιούς χουντικούς), όσο και προς το φιλελεύθερο κέντρο (Κων/νος Μητσοτάκης, Αθανάσιος Κανελλόπουλος). Το ίδιο και το ΠΑΣΟΚ. Συμπεριέλαβε εξ αρχής και κεντρώους και παλιούς αριστερούς και δημοκράτες και αντιστασιακούς. Και έκανε μετά και διεύρυνση και με άλλα στελέχη του Κέντρου, αλλά και με αριστερούς.

Προσπαθούσαν να έχουν τα κόμματα εξουσίας αφενός μεν δείγματα δημοκρατικής οργάνωσης, αφετέρου δε αποτελεσματικότητα στην δομή και λειτουργία τους. Είχε πει κάποτε ο Καρατζαφέρης για το ΛΑΟΣ. Εμείς είμαστε κόμμα και αποφασίζω εγώ. Δεν θα γίνουμε ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ.

Και ναι τα μεγάλα κόμματα εξουσίας είναι πάντα πολυσυλλεκτικά. Και εμπεριέχουν στελέχη και μέλη με διαφορετικές αφετηρίες, βιώματα, διαδρομές. Και συνυπάρχουν σήμερα στη ΝΔ παλιοί σκληροί ακροδεξιοί. Με ακροκεντρώους. Με δημοκράτες. Με φιλελεύθερους. Με χουντικούς. Με θρησκόληπτους. Με προοδευτικούς. Γιατί έχουν ένα στόχο. Να παραμείνουν μεγάλο κόμμα. Να κατακτήσουν την εξουσία. Να κυβερνήσουν.

Και δεν τα πάνε κι άσχημα. Έχουν κερδίσει από το 2019 όλες τις εκλογές. Παρά τα σκάνδαλα και τη διαφθορά. Τη διαρκώς διογκούμενη δυσαρέσκεια. Ελλείψει άλλης εναλλακτικής αξιόπιστης πρότασης διακυβέρνησης. Γιατί στην Ελλάδα ο κόσμος ψηφίζει πρωτίστως για κυβέρνηση. Και θέλει πρόταση εξουσίας. Αλλά και γιατί το μοντέλο του ισχυρού ηγέτη τελικά εμπνέει και σε όλο τον κόσμο σε εποχές μεγάλης αβεβαιότητας και ανασφάλειας.

Στη χώρα μας πάντα είχαμε πάμπολλα κόμματα. Συμβαίνει κι αλλού. Δεν είναι κακό. Έχουμε όμως και πολλά κόμματα μέσα σε ένα κόμμα. Αυτό αν δεν έχει διαλυτικά στοιχεία, ωφελεί στην κατάληψη και διατήρηση της εξουσίας. Στην κυβερνησιμότητα. Ζωντανό παράδειγμα η Νέα Δημοκρατία.

Το γίνεται όμως στον πέραν της ΝΔ πολιτικό χώρο. Το ΠΑΣΟΚ χρόνια τώρα ψάχνει τον βηματισμό του. Από εκλογές σε εκλογές και από συνέδριο σε συνέδριο αναζητά ισχυρή ηγεσία και σαφές πρόγραμμα. Κατάφερε να γίνει και πάλι υπολογίσιμη δύναμη. Αλλά όχι ελκυστικός πόλος εξουσίας. Όχι αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Το μισό ΠΑΣΟΚ θα γλυκοκοίταζε και πάλι μια κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ λόγω αντισύριζα μένους. Το άλλο μισό αλληθωρίζει προς τα αριστερά λόγω αντιδεξιού μένους. Δεν υπάρχει ενδεχομένως κίνδυνος διάσπασης. Αλλά δεν πείθει.

Στον ΣΥΡΙΖΑ επιτέλους έχουν αφήσει πίσω τους το εφιαλτικό παρελθόν Κασσελάκη. Έχουν ξεπεράσει και τις παλιές διασπάσεις (ΛΑΕ, Πλεύση, ΜέΡΑ 25, ΝΕΑΡ). Έχουν σταθεροποιήσει τα ποσοστά τους. Η ηγεσία έχει σαφείς θέσεις και προτάσεις συνεργασίας. Με ισχυρότατη όμως μειοψηφία, που διαρκώς θέτει ενστάσεις. Δίνει μερικές φορές την εντύπωση ότι συνυπάρχουν πάλι δύο σε ένα. Πως ίσως επίκειται νέα διάσπαση στο μέλλον. Και υπάρχει και το ενδεχόμενο «νέο κόμμα ΤΣΙΠΡΑ». Πολλαπλά λοιπόν κόμματα σε ένα. Με επισφαλές αύριο.

Στη Νέα Αριστερά διαφάνηκε αρχικά στις πρώτες συνδιασκέψεις, αλλά και στο 1ο και ιδρυτικό της συνέδριο, ότι ναι υπήρχαν και διαφορετικές εκτιμήσεις και προσεγγίσεις. Αλλά υπήρχε και χημεία και σύμπνοια και καλή διάθεση από όλους. Για κοινή πορεία. Για να γίνει καταλύτης για συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων. Για τη δημιουργία αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης. Απέναντι στη σήψη, τα σκάνδαλα και τη διαφθορά. Στην ακρίβεια. Στην ακροδεξιά που επελαύνει. Φευ… δεν άργησαν να ξεσπάσουν τα όργανα. Ναι στις συνεργασίες οι μεν. Όχι οι δε. Και οι ενδιάμεσοι να παραπαίουν. Και πολλοί να ξαναγυρίζουν σπίτι τους και στον καναπέ τους. Δυο και τρία κόμματα σε ένα.

Είχε γραφτεί κάποτε προσφυώς. Τρεις αριστεροί δύο κόμματα. Δεν είναι πως καθένας έχει τις απόψεις του. Αυτό είναι πλούτος. Δεν φταίει που ο καθένας θεωρεί τη δική του σωστή. Ακόμη κι αυτό δεν θα ήταν πρόβλημα. Είναι που θέλει να την επιβάλλει και στους άλλους. Κι αν δεν τα καταφέρει μπορεί να φύγει. Για να κάνει δικό του κόμμα. Αυτό κι αν είναι πρόβλημα. Γιατί αυτά δεν απασχολούν την κοινωνία. Που αγκομαχά. Και που βοά για προοπτική και ελπίδα. Όχι σε αυτή τη φάση για σοσιαλισμό βέβαια. Αλλά για καλύτερες μέρες.

Υ.Γ. Κάποτε ως Γραμματέας του ΣΥΝ Δράμας άκουγα σύντροφό μου διαρκώς να γκρινιάζει για όσα κάναμε, αλλά και για όσα δεν κάναμε. Τον ρώτησα, γιατί δεν φεύγει. Απάντησε… και τι να κάνω; Του είπα βρες δυο – τρεις ακόμη και κάντε το δικό σας κόμμα… κι αυτός… και πού να τους βρω;;;