ΑΡΘΡΟ

Του Γ.Κ. Χατζόπουλου

τ. Λυκειάρχη

«Εύροις δ’ αν επιών και πόλεις ατειχίστους, αγραμμάτους, αβασιλεύτους, αχρημάτους, νομίσματος μη δεομένας, ανιέρου δε πόλεως και αθέου, ουδείς έστιν ούδ’ έσται γεγονώς θεατής»

 

Η επιστολή αυτή του αρχαίου φιλοσόφου Πλουτάρχου του Χερωνέα προς τον μαθητή του Κωλώτη1 δηλώνει εύγλωττα ότι στο DNA του ανθρώπου ενυπάρχει ένα από τα ανώτερα συναισθήματά του, το θρησκευτικό.

Ο άνθρωπος του λαού ο καταπονών2 και καταπονούμενος από την παντοτρόφα μάνα γη ή τη θεά της γονιμότητας από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια3 αντιμετωπίζοντας τα ποικίλα φυσικά φαινόμενα, τα οποία δυσχέραιναν την επιβίωσή του και μη μπορώντας να ερμηνεύσει τη γένεσή τους έπλασε με τη φαντασία του δυνάμεις αόρατες και υπέρτερες των δυνατοτήτων του, θεότητες, στις οποίες προσέδωσε με την πάροδο του χρόνου τις δικές του αρετές, κακίες και πάθη καθώς και τον δικό του τρόπο ζωής σύμφωνα με τον φιλόσοφο της Ελεατικής Σχολής και ποιητή από τον Κολοφώνα της Μ. Ασίας Ξενοφάνη.

Και τις θεότητες αυτές, ανάλογα με το μέγεθος της προσφερόμενης βοήθειάς τους ή την εχθρική απέναντί του στάση τους, τις κατέταξε σε βαθμίδες.

Έτσι, έπλασε σωρεία μικρών θεοτήτων με τις οποίες συνυπήρχε στον καθημερινό του βίο, χωρίς βέβαια να παραλείψει το πλάσιμο υπέρτερων θεοτήτων, οι οποίες συγκροτήσανε το ευάριθμο δωδεκάθεο, το οποίο εγκατέστησε στο υψηλότερο όρος της Ελλάδος, στον Όλυμπο, δίδοντάς του υπερεξουσίες για να διαφεντεύει κάθε κίνησή του και κάθε ενέργειά του.

Στη σημερινή μας εισήγηση θα εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας σε μια από τις μικρές θεότητες, που έπλασε, τον Θράκα Ήρωα Ιππέα4, ο οποίος, μολονότι κατέστη αξιαγάπητος θεός, όπως και ο Διόνυσος με τις εκατοντάδες προσωνυμίες του, δεν αξιώθηκαν να ενταχθούν στον όμιλο του πανισχύρου Δωδεκαθέου.

Και μολονότι ο Θράκας Ήρωας Ιππέας δεν αξιώθηκε να κερδίσει τον χαρακτηρισμό του μεγάλου θεού, όμως η λατρεία του εξαπλώθηκε ραγδαία στον ελλαδικό χώρο από την πίειρα Θράκη μέχρι την εριβώλακα Βοιωτία.

(συνεχίζεται…)

 

  1. Πλουτάρχου, Ηθικά, VI, 2, 173, Προς Κωλώτην.
  2. Martin P. Nilsson, Ελληνική λαϊκή θρησκεία (μτφ. 1. Θ. Κακριδή), Αθήνα.
  3. Θεοί και ήρωες της εποχής του χαλκού, Συλλογικό Έργο (Chriane Eluère), σ.σ. 132- 136, χ.χ.
  4. Για τον Θράκα Ήρωα Ιππέα δες: Δημητρίου Κ. Σαμσάρη, Ιστορική Γεωγραφία της Ανατολικής Μακεδονίας κατά την αρχαιότητα, σ.σ. 82 και 169, Θεσ/νίκη 1976 Peter Pilhofer, Philippi II, Tübingen 1999, Paul Perdrizet, Voyage dans Macedoine III, BCH 21 (1897), Σταύρου Μερτζίδη, Αι χώραι του παρελθόντος και η εσφαλμέναι τοποθετήσεις των, σ. 40, Αθήναι 1885, Μ.Γ. Δήμιτσα, Η Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημείοις σωζομένoις, τ.1 Θεσσαλονίκη 1988, Θεοδώρου Απ. Μεσσήνη, Μαρτυρίες γύρω από την παράδοση και τον πολιτισμό της Χωριστής Δράμας, σ. 18, 1993.