ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Αρχιμ. Γεράσιμος Βλατίτσης – Εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2023, σσ. 190

Γράφει ο Δημήτριος Ι. Τσιανικλίδης

Δρ. Θεολογίας-Νομικός

(συνέχεια από το προηγούμενο)

Ἡ τέταρτη ἑνότητα κινεῖται γύρω ἀπό μιά σειρά δυναμικῶν ἐνεργειῶν καί πράξεων, πού στοχεύουν στήν προστασία καί φροντίδα τοῦ φυσικοῦ πειβάλλοντος. Ἀρχικά, καθιέρωσε τήν 1η Σεπτεμβρίου νά τιμᾶται ὡς ἡμέρα προσευχῆς γιά τήν προστασία τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντος, ἀλλά καί στήν συνέχεια, μέ τήν ἀνάληψη πρωτοβουλιῶν πού ἀποσκοποῦσαν στήν διοργάνωση, σύγκληση καί διεξαγωγή διεθνῶν διεπιστημονικῶν οἰκολογικῶν συνεδρίων ἀνά τήν οἰκουμένη θέλησε νά προβάλλει τήν διαφύλαξη καί προστασία τῆς φύσης «ὡς θεῖο δημιούργημα εὐαισθητοποιώντας τήν κοινή γνώμη γιά τήν ἀπόκτηση τῆς περιβαλλοντικῆς συνείδησης» (σελ. 121). Δικαίως, λοιπόν, τό 1997 χαρακτηρίσθηκε ὡς ὁ «πράσινος πατριάρχης» (σελ. 121) ἀπό τόν τότε ἀντιπρόεδρο τῶν ΗΠΑ Αl Gore καί ἀργότερα, τό 2008, τό ἔγκριτο καί διεθνές ἀγγλικό περιοδικό «Time» κατέταξε τόν Παναγιώτατο σέ παγκόσμια κλίμακα ἀνάμεσα στίς 100 διάσημες προσωπικότητες μέ τό αἰτιολογικό ὅτι: «ανέδειξε την περιβαλλοντολογία ως πνευματική ευθύνη» (σελ. 121).

Ἡ πέμπτη ἑνότητα περιστρέφεται γύρω ἀπό τό κοινωνικό καί ποιμαντικό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας. Εὐαίσθητη ψυχή ὁ Παναγιώτατος ἀναλώνεται καθημερινά σέ θέματα ἀνθρωπιάς καί φιλανθρωπίας ἀγκαλιάζοντας ἀσθενεῖς καί πάσχοντας. Βασικό του μέλημα «ήταν και παραμένει η διαπαιδαγώγηση των παιδιών, η ενίσχυση νέων σπουδαστών με υποτροφίες για περάτωση σπουδών, αλλά και η καταπράυνση από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν άπορες οικογένειες με παιδιά, ιδίως εκείνων που ζουν σε εμπόλεμες περιοχές, που βιώνουν τον ξεριζωμό και την προσφυγιά, που είναι θύματα των στερήσεων, της πείνας και της κοινωνικής αδικίας» (σελ. 136). Φρόντισε, ἐπίσης, γιά τήν ἀνέγερση καί ἀνακαίνιση ἱερῶν ναῶν, ἐκπαιδευτικῶν εὐαγῶν καί φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων, τόσο στήν Πόλη, ὅσο καί στήν ἰδιαίτερη πατρίδα του τήν Ἴμβρο, ἀλλά καί σέ διάφορα μέρη τῶν Ἐπαρχιῶν τοῦ Οἰκ. Θρόνου.

Ἡ οἰκεία ἑνότητα κλείνει μέ τήν σύντομη καί περιεκτική ἀναφορά τοῦ ὁμοτίμου καθηγητοῦ καί Ἄρχοντος τοῦ Οἰκ. Πατριαρχείου κ. Δεληκωνσταντῆ Κωνσταντίνου γιά τό πρόσωπο τοῦ Παναγιωτάτου μέ τά παρακάτω λόγια: «Ὁ Πατριάρχης δέν σιώπησε καί δέν σιωπᾷ ἀπέναντι στά φλέγοντα προβλήματα, ἀπέναντι στήν μισαλλοδοξία, τήν ἀδικία καί τήν ἀπανθρωπία τῆς βίας. Παραμένει ἄνθρωπος τῆς παράδοσης καί τῆς πρωτοπορίας, τῆς πράξης καί τοῦ λόγου, τῆς πραότητος καί τῆς ἀγωνιστικότητος, τῆς προσευχῆς καί ἀκαταπόνητης στράτευσης γιά τόν ἄνθρωπο καί τόν κόσμο του, ἄνθρωπος ὄχι μόνον τῶν μεγάλων ὁραμάτων, ἀλλά καί τῶν ρελιστικῶν ἐπιλογῶν. Ξέρει νά ἀκούῃ, σέ μιά ἐποχή, ὅπου ἡ ἀκοή είναι ἡ χαμένη αἴσθησι. Φυλάσσει τόν τόπον, τό μαρτυρικό Φανάρι, ἁγιάζει τούς πιστούς, ἐμψυχώνει τό ποίμνιο του, μέ ἰδιαίτερη μέριμνα γιά τήν νεολαία σέ δύσκολους καιρούς, ὑπερασπίζεται τά δίκαια τῆς Ῥωμιοσύνης, ἀναλώνεται γιά τήν διάσωσι τῆς χριστιανικῆς κληρονομιᾶς στήν Μικρά Ἀσία, καί παράλληλα ταξιδεύει στά πέρατα τῆς γῆς, δίνοντας τήν καλή μαρτυρία τῆς ἀγάπης, τοῦ σεβασμοῦ τῆς διαφορετικότητας καί τοῦ οἰκουμενικοῦ πνεύματος, μέ ἀξιοθαύμαστη ἀπήχησι. Διαλέγεται γιά τήν εἰρήνη καί τήν δικαιοσύνη μέ πολιτικούς, μέ τήν διανόησι, μέ ἐκπροσώπους τῆς κοινωνίας τῶν πολιτῶν, συζητᾶ μέ τούς νέους καί τούς καθημερινούς ἀνθρώπους γιά τήν ἀλληλεγγύη μέ τόν συνάνθρωπο καί γιά τήν προστασία τοῦ περιβάλλοντος» (σελ. 137).

Ὑπό τάς παραπάνω συνθήκας ἡ ἐρευνητική ἐνασχόληση τοῦ σ. κινεῖται μέ ξεχωριστό ζῆλο, γύρω ἀπό τήν ἱστορία τῆς Κωνσταντινουπολίτιδος Ἐκκλησίας καί ἔχει ὡς ἀντικείμενο τίς διορθόδοξες, διαχριστιανικές καί διαθρησκειακές σχέσεις. Ἐμβριθής θεολόγος καί βαθύς γνώστης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τοῦ Οἰκ. Πατριαρχείου, ἀφοῦ διερεύνησε ἐπιστημονικά καί μελέτησε μέ ἀντικειμενικότητα τίς ἀρχειακές πηγές τοῦ ἐσωτερικοῦ καί ἐξωτερικοῦ, καθώς καί τίς ἐκδεδομένες πηγές καί τήν ὑπάρχουσα βιβλιογραφία συνέθεσε ἀξιόλογη ἐργασία ἡ ὁποία κατατάσσεται στά ἐγχειρίδια τῆς θεολογικῆς ἐπιστήμης.

Ὁ σ. ἁπλός καί μεθοδικός μέ παραστατικότητα καί σέ γλῶσσα τήν ρέουσα δημοτική ἐφαρμόζει τά δεδομένα τῆς κριτικῆς ἔρευνας ὡς πρός τήν διαπραγμάτευση τῶν προσώπων καί τῶν γεγονότων. Ὁ σ. ἐξετάζοντας διεξοδικά τήν πατριαρχική ἀλληλογραφία τῆς εὐκλεοῦς ποιμαντορίας τοῦ κ. Βαρθολομαίου προέβη σέ διαπιστώσεις (σσ. 22, 29), κατέγραψε χαρακτηρισμούς (σσ. 22, 23, 49, 73) διατύπωσε ἐπισημάνσεις (σσ. 52, 76, 97, 108) καί κατέληξε σέ ἐπωφελῆ συμπεράσματα (σσ. 83, 127, 133).

Ἀκάματος καί μή φειδόμενος κόπων καί μόχθων, ὁ σ. ὁλοκλήρωσε τήν πρωτότυπη αὐτή μελέτη δίδοντας στήν ἐπιστήμη χρήσιμα καί ἐπίκαιρα ἱστορικοθεολογικά στοιχεῖα γιά τήν μετέπειτα μελλοντική πορεία τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων τοῦ Οἰκ. Πατριαρχείου. Ὁ πραγματικός πλοῦτος τῶν παραπομπῶν καί ὑποσημειώσεων φανερώνουν τήν φιλότιμη ἐρευνητική προσπάθεια τοῦ σ. μέσα ἀπό τούς διορθοδόξους καί διαχριστιανικούς διαλόγους, τήν ἀστείρευτη πηγή τῶν πνευματικῶν βιωμάτων καί ἐμπειριῶν, καθώς καί τόν καθάριο σωτηριώδη θεολογικό λόγο πού καλλιεργεῖται στό πλαίσιο τῶν ἀνωτέρω διαλόγων.

Μέ τά πατριαρχικά γράμματα τῆς παρούσης μελέτης ἐμπλουτίζεται ἡ ἐπιστήμη τῆς θεολογίας, ἀφοῦ βρίσκει στό πρόσωπο τοῦ Παναγιωτάτου ἕναν ἄξιο συνεχιστή τῶν μεγάλων Οἰκ. διδασκάλων καί πατριαρχῶν τοῦ Οἰκ. Θρόνου, ἕναν ἔγκριτο καί δόκιμο συγγραφέα θεολογικῶν καί ἱστορικῶν διδαγμάτων, ἕναν πιστό ἐκφραστή τῶν θείων δογμάτων, ἕναν ἄνθρωπο ἀδιάλειπτης προσευχῆς, γνήσιας καί βαθειάς ταπείνωσης, ἕναν ἄνδρα τῆς εὐσεβείας καί ἕνα φωτεινό παράδειγμα προσωπικῆς ἀσκητικῆς ζωῆς καί πολιτείας. Ἀκόμη, ἡ παραπάνω ἀλληλογραφία, ἀφοῦ μεταλαμπαδεύει τό ἀνέσπερο φῶς τοῦ Φαναρίου ἀνά τήν οἰκουμένη, ἀναδεικνύει τόν σεβασμό στό φυσικό περιβάλλον καί μᾶς προτρέπει στήν ἀνάγνωση τῆς βιοτῆς τῶν Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ὁλοκληρώνοντας τήν παροῦσα βιβλιοπαρουσίαση, θά θέλαμε νά ἀπευθύνουμε θερμά συγχαρητήρια κατά πρῶτον στήν ΑΘΠ τόν Οἰκ. Πατριάρχη κ. Βαρθολομαῖο γιά τήν πολυποίκιλη καί πολύχρονη ἀνεκτίμητη προσφορά του στήν Ἐκκλησία καί στόν κόσμο καί τοῦ εὐχόμαστε ἐκ βάθους καρδίας, ὅπως ὁ Πανοικτίρμων Θεός τόν ἐνδυναμώνει, ὥστε νά κλεΐζει τόν Ἀποστολικό Θρόνο τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου γιά πολλά ἔτη, καί κατά δεῦτερον νά συγχαροῦμε τόν σ. π. Γεράσιμο Βλατίτση γιά τήν χρήσιμη καί ὠφέλιμη αὐτή ἔκδοση καί νά τοῦ εὐχηθοῦμε, ὅπως ὁ Δωρεοδότης Θεός νά τοῦ χαρίζει ὑγεία καί δύναμη, ὥστε νά συνεχίζει τήν διακονία τοῦ γραπτοῦ καί προφορικοῦ λόγου πρός δόξα Θεοῦ καί ψυχική ὠφέλεια τῶν πιστῶν.

Α’. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΘΠ: Αὐτοῦ Θειοτάτη Παναγιότητα

ΑΠΘ: Ἀριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

ΔΠΜΣ: Διϊδρυματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακῶν Σπουδῶν

ΕΚΠΑ: Ἐθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν.

ΗΠΑ: Ἡνωμένες Πολιτεῖες Ἀμερικῆς

ΜτΧΕ.: Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία

Οἰκ.: Οἰκουμενι/κός/κοῦ/κῶν

ΠΣΕ: Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν

σ.: συγγραφέας

σελ.: σελίδα

σσ.: σελίδες

 

Ἀναδημοσίευση ἀπό τό Ἐπιστημονικό Περιοδικό τοῦ Πατριαρχείου Ἀλεξανδρείας καί Πάσης Ἀφρικῆς, ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΣ ΦΑΡΟΣ, ΤΟΜΟΣ ϟΒ΄ (2024 -2025) ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ 2024 -2025, σσ. 436-444.