ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΣΑΝΤΙΡΒΑΝ ΤΑ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΠΑΣ»
ΡΕΠΟΡΤΑΖ
ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΙΟΥΤΟΠΟΥΛΟΣ
Πραγματοποιήθηκαν το απόγευμα της Τρίτης 16 Ιουνίου 2026, στον εκθεσιακό χώρο Σαντιρβάν, τα εγκαίνια της νέας έκθεσης του Μουσείου Μπενάκη, μέσα από τη συνεργασία με τη Raycap, με τίτλο «Γιάννης Παππάς». Η έκθεση παρουσιάζει ένα ευρύ φάσμα του καλλιτεχνικού έργου του Γιάννη Παππά από ολόκληρη τη ζωή του και τα διάφορα στάδιά της. Μάλιστα, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης έκθεσης χρησιμοποιείται για πρώτη φορά ο πρόσφατα διαμορφωμένος εξωτερικός χώρος του Σαντιρβάν, όπου έχουν τοποθετηθεί αγάλματα του Γιάννη Παππά.
Συγκεκριμένα, στον κήπο του Σαντιρβάν δεσπόζει ο έφιππος ανδριάντας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, καθώς και πολλά άλλα γνωστά έργα του Γιάννη Παππά, όπως τα αγάλματα του Γιάννη Μόραλη, του Χρήστου Καπράλου, του Ελευθέριου Βενιζέλου και του Αδαμάντιου Κοραή. Από την άλλη, στον εσωτερικό χώρο του Σαντιρβάν κυριαρχούν γυναικείες μορφές και αναδεικνύεται η στενή σχέση και ο μεγάλος σεβασμός του καλλιτέχνη προς τον άνθρωπο και γενικότερα την ανθρώπινη μορφή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για την πρώτη έκθεση με έργα του Γιάννη Παππά που πραγματοποιείται στη Βόρεια Ελλάδα. Στο Σαντιρβάν εκτίθενται 80 έργα του καλλιτέχνη, καθώς και αρκετά από τα σχέδιά του, τα οποία παρουσιάζονται αναδεικνύοντας τον τρόπο δουλειάς που ακολουθούσε ο Γιάννης Παππάς, ο οποίος κρεμούσε όλα τα σχέδια, τα έβλεπε και άρχιζε να δουλεύει με βάση αυτά. Έτσι, ένα μέρος της έκθεσης περιλαμβάνει σχέδια καρφιτσωμένα με πρόχειρο τρόπο που μεταφέρουν νοερά τον επισκέπτη στον χώρο έμπνευσης του Γιάννη Παππά.
Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 15 Νοεμβρίου 2026 με το εξής ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη έως Σάββατο 10.00-14.00 και 18.00-21.00 και Κυριακή: 11.00-14.00 και 18.00-21.00.
«Η σκόνη και η μαγεία της ζωντανής δημιουργίας»
Για τη νέα έκθεση του Μουσείου Μπενάκη στη Δράμα, μίλησαν στα τοπικά Μ.Μ.Ε. ο κ. Γιώργης Μαγγίνης, Επιστημονικός Διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, και η κ. Christine Elisabeth Hollinetz, επιμελήτρια της έκθεσης, συντηρήτρια και εργαζόμενη στο Εργαστήριο του Γιάννη Παππά για πάνω από 20 χρόνια.
Αρχικά, ο κ. Μαγγίνης, σχετικά με την πραγματοποίηση της έκθεσης, σημείωσε: «Το Σαντιρβάν παρουσιάζει εδώ και τέσσερα χρόνια έργα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη σε εκθέσεις, οι οποίες ετοιμάζονται ειδικά για τον χώρο. Δεν είναι εκθέσεις που υπάρχουν ήδη, τις φτιάχνουμε κάθε φορά για να ταιριάζουν, για να ανταποκρίνονται στην αισθητική, στις δυνατότητες και τους περιορισμούς του Σαντιρβάν. Και πάντοτε έχοντας κατά νου και το κοινό της Δράμας. Όπως ξέρετε, έχουμε κάνει εκθέσεις μακρινών πολιτισμών, εκθέσεις με ελληνικό θέμα, πιο ιστορικές όπως οι εικόνες, εκθέσεις πιο σύγχρονες όπως η ζωγραφική του Γκίκα, εκθέσεις για μακρινές χώρες, την Κίνα και το Ισλάμ, τα κειμήλια της Μικράς Ασίας, τις μεταβυζαντινές εικόνες. Και φυσικά τα παιχνίδια, που ήταν από όλο τον κόσμο. Και ήρθε η ώρα να παρουσιάσουμε έναν από τους μεγάλους θησαυρούς του Μουσείου Μπενάκη, που είναι -πρέπει να ομολογήσω- ακόμα και στο αθηναϊκό κοινό πολύ λίγο γνωστός. Είναι το υπέροχο Εργαστήριο του Γιάννη Παππά. Είναι το μοναδικό στην Ελλάδα επισκέψιμο εργαστήριο γλύπτη».
Όπως είπε, «είναι ένας χώρος που έχει μια ειδική δύναμη. Δεν είναι το ατελιέ ενός ζωγράφου, που είναι κάπως τακτοποιημένο. Το εργαστήριο του Γιάννη Παππά, έχει μείνει πραγματικά σαν να έχει φύγει μόλις ο καλλιτέχνης και να έχει βγει για λίγο έξω, και μπαίνεις μέσα και έχει όλη τη σκόνη και όλη αυτή τη μαγεία της ζωντανής δημιουργίας».
Αναφερόμενος στη ζωή του Γιάννη Παππά, ο κ. Μαγγίνης σημείωσε: «Ο Γιάννης Παππάς υπήρξε ένας πάρα πολύ σημαντικός γλύπτης του 20ού αιώνα, σπουδαγμένος στο Παρίσι, Κωνσταντινουπολίτης στην καταγωγή, Έλληνας δηλαδή της Μικρασίας, σπουδαγμένος στο Παρίσι, διακεκριμένος από πολύ νωρίς στη σταδιοδρομία του. Επιστρέφει στην Αθήνα και περνάει εκεί την Κατοχή. Μετά μπαίνει στο Ναυτικό και τοποθετείται στην Αλεξάνδρεια. Η εμπειρία της Αλεξάνδρειας είναι ιδιαίτερα εμφανής σε αρκετά έργα μέσα σε αυτή την έκθεση, όπως και η εμπειρία της Κατοχής επίσης. Το πώς ένας καλλιτέχνης, δηλαδή, αντιμετώπισε το φοβερό τραύμα με τις δυσκολίες της Κατοχής. Μετά επιστρέφει στην Αθήνα και, έχοντας ήδη ένα πάρα πολύ καλό βιογραφικό, μπαίνει στη Σχολή Καλών Τεχνών, στην οποία μάλιστα και υπηρετεί ως. Πρύτανης της σχολής για δέκα χρόνια. Κάτι που είναι πρωτόγνωρο, μια τόσο μακρά θητεία».
«Η Ελλάδα είναι κατάσπαρτη από τα έργα του Γιάννη Παππά»
Ακόμη, σχετικά με τα έργα του Γιάννη Παππά, ο κ. Μαγγίνης τόνισε: «Κάνει πολύ σημαντικές δημόσιες παραγγελίες. Δηλαδή, φτιάχνει πάρα πολλά σημαντικά έργα στον δημόσιο χώρο στην Ελλάδα. Η Ελλάδα είναι κατάσπαρτη από τα έργα του Γιάννη Παππά. Παράλληλα όμως, έχει και μια πάρα πολύ έντονη καλλιτεχνική παραγωγή που ικανοποιεί την εσωτερική του ανάγκη για τέχνη. Οπότε φτιάχνει και έργα που δεν είναι παραγγελίες, έργα που είναι τα παιδιά των γειτόνων, τα γειτονόπουλά του στου Ζωγράφου, που βρίσκεται το σπίτι και το εργαστήριό του, ή οι φοιτητές του στη Σχολή Καλών Τεχνών.
Σε ένα σημείο της έκθεσης στο Σαντιρβάν παρουσιάζονται έργα που απεικονίζουν μια ολόκληρη οικογένεια. Ο ίδιος ο Γιάννης Παππάς έχει γράψει για τη συγκεκριμένη θεματολογία: «Στη γειτονιά μου, στου Ζωγράφου, γνώρισα στην Κατοχή δυο οικογένειες που με βοήθησαν, χωρίς να το ξέρουν, στη δουλειά μου. Επί το ποιητικότερον “υπήρξαν δι’ εμέ πηγαί εμπνεύσεως”: η οικογένεια Κόκκοτα και η οικογένεια Δέτση. Δεν ξέρω αν σήμερα υπάρχει κάποιος που θυμάται τις παράγκες τις φτιαγμένες με γκαζοτενεκέδες. Σ’ ένα τέτοιο χαμόσπιτο κατοικούσε η χήρα Κοκκότινα με τα έξι παιδιά της, τρία αγόρια, τρία κορίτσια. Είχε χάσει τον άντρα της στην αρχή του πολέμου, το στερνοπαίδι της ο Σταμάτης, ο γνωστός τραγουδιστής. Η μάνα ήταν καθαρίστρια σε μια τράπεζα, έξι στόματα περίμεναν απ’ αυτή την ηρωίδα. Κατοχή δεν μπορεί να ξέρεις τι ήταν. Τα έβλεπα τα πιτσιρίκια να τριγυρνούν ταλαιπωρημένα, τα κορίτσια μεγαλύτερα, βοηθούσαν (Γιάννης Πάππας, Τετράδιο της Αίγινας, 38).
Ο κ. Μαγγίνης, συνεχίζοντας την αναφορά του στον καλλιτέχνη επεσήμανε: «ο Παππάς είναι ένας καλλιτέχνης που ασχολείται πάρα πολύ με την ανθρώπινη μορφή». Ο ίδιος ο Γιάννης Παππάς είχε αναφέρει σχετικά: «Σ’ όλη τη μακρά σταδιοδρομία μου έμεινα προσηλωμένος στον άνθρωπο. Δεν μου πέρασε ποτέ από το νου να εγκαταλείψω το δρόμο που ακολουθούσα, ενώ έβλεπα και παρακολουθούσα τι γινόταν γύρω μου στην περίοδο του Μεσοπολέμου και μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (Γιάννης Παππάς, Γλυπτική, 16).
«Η στενή σχέση του Γιάννη Παππά με τους ανθρώπους»
Για την έκθεση, η επιμελήτρια της, κ. Christine Elisabeth Hollinetz σημείωσε: «Είναι ένα δείγμα από όλη την καλλιτεχνική δημιουργία του Γιάννη Παππά. Γιατί η δημιουργία του είναι τεράστια. Και προφανώς εδώ είχαμε έναν περιορισμό στον χώρο και έγινε μια επιλογή συγκεκριμένη. Θέλαμε δηλαδή να δείξουμε στο κοινό της Δράμας τη στενή σχέση που είχε με τους ανθρώπους. Όχι μόνο ότι έκανε ανθρώπινες μορφές, αλλά και με κάποιον πιο ευαίσθητο τρόπο, να δείξουμε πόσο πολύ στενή ήταν η σχέση που είχε με τους ανθρώπους».
Ακόμη, επεσήμανε ότι «οποιοδήποτε έργο τέχνης ξεκινάει με ένα σχέδιο και όχι με ένα, με πολλά. Για να φανταστείτε, έχουμε σχεδόν 2.000 σχέδια, μόνο για τον Μέγα Αλέξανδρο». Μάλιστα, εξήγησε ότι στο πλαίσιο της έκθεσης παρουσιάζεσαι η πορεία κατασκευής του έφιππου ανδριάντα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, από το πρώτο σκίτσο το 1942 έως και την χύτευση το 1972.
«Είναι μία έκθεση για το έργο ενός καλλιτέχνη»
Σχετικά με την παρουσία του αγάλματος του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην έκθεση στο Σαντιρβάν και τις αντιδράσεις που υπήρξαν, ο κ. Μαγγίνης σημείωσε: «Τούτη εδώ η έκθεση όπως και κάθε δράση του Μουσείου Μπενάκη στη διάρκεια της συνεργασίας αυτής στο Σαντιρβάν, στη Δράμα, με τη Raycap, είναι μια πολιτιστική δράση. Και το Μουσείο παρουσιάζει, τους θησαυρούς, τις συλλογές του, είτε αυτοί εκτίθενται σε μόνιμη βάση είτε βρίσκονται στις αποθήκες του είτε είναι εγκατεστημένοι στον δημόσιο χώρο. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος γίνεται και αυτή η έκθεση τώρα για το έργο του Γιάννη Παππά. Είναι μία έκθεση για το έργο ενός καλλιτέχνη. Και στο πλαίσιο αυτού, θεωρήσαμε και είχαμε και τη στήριξη του κληρονόμου του καλλιτέχνη, του Αλέκου Παππά, ότι θα έπρεπε να μοιραστούμε και το πιο γνωστό και το πιο μεγάλο έργο που υπάρχει στον δημόσιο χώρο, αυτό που είναι ο έφιππος ανδριάντας του Μεγάλου Αλεξάνδρου». «Το θέλαμε γιατί πραγματικά έχουμε όλες τις σπουδές και δείχνουμε τη διαδικασία της δημιουργίας που πήρε 30 χρόνια στον καλλιτέχνη για να καταλήξει στο γλυπτό και θεωρήσαμε ότι έπρεπε να δείξουμε και την κορωνίδα, το αποτέλεσμα αυτής της δημιουργικής διαδικασίας», πρόσθεσε.
Ακόμη, ο κ. Μαγγίνης επεσήμανε: «Ο χώρος του Σαντιρβάν είναι ένας χώρος πολιτισμού. Είναι ένας χώρος που έχει αλλάξει πολλές χρήσεις τα τελευταία 100 χρόνια, αναμφισβήτητα. Ξεκίνησε σαν ένας χώρος λατρείας, μετά έγινε ένας χώρος καταφύγιο προσφύγων, ήταν τα γραφεία μιας εφημερίδας και τώρα είναι ένας χώρος πολιτισμού, ο οποίος έχει ουσιαστικά αποδοθεί πίσω στην κοινότητα. Είναι ένας χώρος ο οποίος έχει κηρυχθεί μνημείο και έχει συντηρηθεί, έχει ανακατασκευαστεί και έχει δοθεί σε όλο τον κόσμο».
