Του Captain Νικόλαου Κ. Μεταξά
ATPL
AIRLINE PILOT
B737NG AIRBUS 320
Διαφθορά είναι η κατάχρηση της εξουσίας για ίδιον όφελος.
«Αργυραίς λόγχαις μάχου και πάντων κρατήσεις», όπως αναφέρεται από αρχαιοτάτων χρόνων, όπου η Πυθία προέτρεψε τον Φίλιππο να δωροδοκεί και με αυτόν τον τρόπο θα κερδίζει όλες τις μάχες. Γίνεται αντιληπτό λοιπόν ότι η δωροδοκία είναι γνωστή και βρίσκει εφαρμογή από αρχαιοτάτων χρόνων σε πολλές εκφάνσεις της ζωής. Δεν είναι τυχαίο ότι η ύπαρξή της προσδιορίζεται ταυτόχρονα με την ύπαρξη των κυβερνήσεων.
Διαφθορά είναι όταν μια οικογένεια έχει να επιλέξει μεταξύ της συναίνεσης να δώσει «φακελάκι» ώστε ένας γιατρός να χειρουργήσει το άρρωστο παιδί της, ή να αγοράσει τρόφιμα για να επιβιώσει.
Διαφθορά είναι όταν χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν σε ένα σεισμό κάτω από κτίρια που έχουν καταρρεύσει, διότι οι επιθεωρητές ασφαλείας χρηματίστηκαν.
Διαφθορά είναι όταν στελέχη και υπάλληλοι του δημοσίου υπεξαιρούν δημόσιο χρήμα για να αγοράσουν πολυτελείς επαύλεις και αυτοκίνητα, αντί να γίνονται επενδύσεις σε χαμηλού κόστους στεγαστικά προγράμματα προς όφελος των πολιτών.
Το κύριο συμπέρασμα της έρευνας είναι, πως πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο με συνέπειες για τον πολίτη και την κοινωνία. Πολυνομία, πελατειακό σύστημα, δυσμενής οικονομική κατάσταση είναι μερικές από τις αιτίες που προκαλούν φαινόμενα διαφθοράς στο δημόσιο βίο της χώρας. Αυτό, έχει ως αντίκτυπο να πλήττεται η οικονομική ανάπτυξη της χώρας, να βάλλεται η δημοκρατία και οι θεσμοί και να στρεβλώνεται ο υγιής ανταγωνισμός των επιχειρήσεων. Π διαφθορά έχει πολλές μορφές. Κρατά άγρυπνους εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο- αλλά πολύ συχνά, όχι εκείνους που τη διαπράττουν!
Η διαφθορά είναι ένα σύνθετο και πολύπλευρο φαινόμενο που συναντάται σε όλες τις μορφές πολιτικών συστημάτων και έχει διαβρωτικές οικονομικές και κοινωνικές επιδράσεις. Η διαφθορά φαίνεται να επιδρά αφενός στον κοινωνικό ιστό μιας χώρας και αφετέρου στα δημοσιονομικά μεγέθη της. Από την άλλη, και οι οικονομικοί θεσμοί, όπως ποιότητα νομικού συστήματος, ύπαρξη κράτους δικαίου, προστασία περιουσίας, είναι αναπόσπαστο τμήμα της οργάνωσης και της ανάπτυξης μιας οικονομίας.
Από το τότε στο τώρα με ό,τι συμπεράσματα μπορεί να βγάλει ο καθένας σας, ΟΠΕΚΕΠΕ, Υποκλοπές, Τέμπη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάλεξη του Νίκου Πασσά, καθηγητή εγκληματολογίας και ποινικής δικαιοσύνης, όπου χαρακτηριστικά αναφέρεται σε μία περίπτωση διαφθοράς με την βοήθεια του κράτους. Εν έτη 2014, έκλεισε ο οργανισμός αποξήρανσης της λίμνης της Κωπαΐδας. Η λίμνη είχε αποξηρανθεί από τις αρχές του περασμένου αιώνα. Συγκεκριμένα το έργο ξεκίνησε το 1882 και το 1931 ήταν το έτος κατά το οποίο αποπερατώθηκε. Δηλαδή ένας οργανισμός παρέμεινε σε λειτουργία για ογδόντα επιπλέον χρόνια χωρίς λόγο ύπαρξης.
Παρόλο που το φαινόμενο της διαφθοράς εντοπίζεται τόσο μεταξύ ιδιωτικών σχέσεων, δηλαδή μεταξύ δύο ιδιωτών (ιδιωτική διαφθορά), δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στη δημόσια διαφθορά καθώς αυτή επηρεάζει ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο με σοβαρότερες συνέπειες. Κάποιος από αυτές είναι η δημιουργία μειωμένης ποιότητας δομών, η αύξηση των δαπανών, η μείωση των επενδύσεων, η καταστροφή της έννοιας του κοινωνικού κράτους αλλά και η καταβαράθρωση των κοινωνικών σχέσεων.
Κατά τη Διεθνή Διαφάνεια υπάρχουν οι παρακάτω μορφές και κατηγορίες διαφθοράς.
Κατηγορίες διαφθοράς
α) Μικροδιαφθορά (petty corruption): αφορά σε καθημερινές πρακτικές κατάχρησης εξουσίας κατά τις συναλλαγές των πολιτών με το κράτος για την παροχή βασικών αγαθών και υπηρεσιών (π.χ. υγεία, εκπαίδευση, ασφάλεια κ.λπ.).
β) Μεγάλης κλίμακας διαφθορά (grand corruption): έγκειται σε παράνομες πρακτικές που διαπράττονται από υψηλά κυβερνητικά κλιμάκια ή από την κεντρική λειτουργία του κράτους, νοθεύοντας πολιτικές και διαδικασίες, προς όφελος της ηγεσίας και σε βάρος του δημόσιου συμφέροντος.
γ) Πολιτική διαφθορά (political corruption): αφορά στη χειραγώγηση διαδικασιών, θεσμών και κανόνων, για την κατανομή των πόρων και τη χρηματοδότηση των κέντρων λήψης αποφάσεων από πολιτικούς φορείς, οι οποίοι κάνουν κατάχρηση της θέσης τους για να διατηρήσουν την εξουσία, την ισχύ και τον πλούτο τους.
Μορφές διαφθοράς
α) Σύγκρουση συμφερόντων: Κατάσταση κατά την οποία ένας υπάλληλος έχει ένα ιδιωτικό συμφέρον το οποίο θα μπορούσε να επηρεάσει με αθέμιτο τρόπο την άσκηση των υποχρεώσεων και καθηκόντων του.
β) Δωροδοκία: Κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο εσκεμμένα προσφέρει, υπόσχεται ή παρέχει αδικαιολόγητο πλεονέκτημα σε έναν αξιωματούχο ή στέλεχος αρμόδιο για να παίρνει αποφάσεις, με σκοπό αυτός να ενεργήσει ή να αποφύγει να ενεργήσει, σε σχέση με την εκτέλεση των καθηκόντων του.
γ) Νόθευση διαγωνισμών: Πρακτική κατά την οποία χειραγωγούνται οι προσφορές σε ένα διαγωνισμό, για παράδειγμα οι δυνητικοί προσφοροδότες συμφωνούν μεταξύ τους, προκειμένου να προσφέρουν υψηλότερες τιμές ή να υποβαθμίσουν την ποιότητα των προσφερόμενων προϊόντων/υπηρεσιών ή να κατανέμουν τους διαγωνισμούς μεταξύ τους.
δ) Χρηματισμός/Δωροληψία/Παθητική δωροδοκία: Πρακτική που αναφέρεται στην αθέμιτη εκμετάλλευση ενός αξιώματος για προσπορισμό κερδών (π.χ. λήψη – συνήθως – χρηματικής προσφοράς για παράβαση του καθήκοντος ή νόμου, φακελάκι).
ε) Εκβιασμός: Πρακτική που αναφέρεται στην παράνομη χρήση της θέσης κάποιου ατόμου για την εκβιαστική απαίτηση πληρωμών σε αντάλλαγμα για την παροχή ενός αθέμιτου οικονομικού πλεονεκτήματος.
Γιατί η διαφθορά είναι μια σοβαρή υπόθεση
Για τους ανθρώπους που ζουν σε μια αναπτυσσόμενη χώρα και δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, στην εκπαίδευση ή ακόμη και σε βασικά αγαθά, όπως τα τρόφιμα και το νερό, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να πληρώνουν «μίζες», η διαφθορά είναι αδιαμφισβήτητα ένα καθημερινό πρόβλημα.
Είναι γνωστό ότι η διαφθορά αποτελεί τροχοπέδη για την οικονομική ανάπτυξη κάθε χώρας, και συχνά παραμένει εδραιωμένη, διότι ως συνήθως μια εύπορη ομάδα έχει ισχυρό συμφέρον στη διατήρηση της εξουσίας.
Η διαφθορά πλήττει τους πιο φτωχούς, σκληρότερα. Μια τέτοια χώρα, όπου η διαφθορά είναι καθημερινό βίωμα για πολλούς από τους κατοίκους της, είναι το Αφγανιστάν – το οποίο κατατάσσεται σχεδόν στο τέλος της παγκόσμιας κατάταξης σύμφωνα με τα παραπανω.
Αφγανοί πολίτες πληρώνουν σήμερα διπλάσια ποσά σε δωροδοκίες σε σύγκριση με δύο χρόνια πριν, σύμφωνα με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα «Ναρκωτικά και το Έγκλημα»
Συχνά ένας πολίτης είναι υποχρεωμένος να χρηματίσει υπαλλήλους ακόμα και για υπηρεσίες για τις οποίες έχει δικαίωμα, όπως η πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη, την εκπαίδευση και τη δικαιοσύνη
(συνεχίζεται…)
Πηγή
Σοφία Ακρίβου, Κοινωνιολόγος, Εργασιακή Σύμβουλος ΜΔΕ Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων – Crimetimes.gr
