ΑΡΘΡΟ

Του Γ.Κ. Χατζόπουλου

τ. Λυκειάρχη

«Μακρύς ο λάκκος που άνοιξε και κλεί τον γίγαντά μου» (Διονύσιος Σολωμός)

 

Πρωτοφανής στην ανθρώπινη ιστορία ο εκπατρισμός του Ελληνισμού της Ανατολής, που συντελέστηκε το 1922 και χαρακτηρίστηκε ως η χειροτέρα συμφορά, που βρήκε τον Ελληνισμό μετά την Άλωση της Πόλης.

Ασφαλώς δεν επρόκειτο για φαινόμενο, το οποίο συνελήφθη ως ιδέα και εκτελέσθηκε σε χρόνο περιορισμένο.

Ήταν ένα φαινόμενο, που η γένεσή του ξεκίνησε από το 1071 μ.Χ., τη χρονιά εκείνη, που στο Ματζικέρτ της Αρμενίας, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ρωμανός ο Δ’ ο Διογένης ήρθε σε αδικαιολόγητη σύγκρουση με τον σουλτάνο των Σελτζούκων Τούρκων Αλπ Αρσλάν και, μολονότι πολέμησε ηρωικά, νικήθηκε στο τέλος και συνελήφθη αιχμάλωτος, εξασφαλίζοντας την ελευθερία του με την καταβολή ετήσιου φόρου στον νικητή του.

Η ήττα εκείνη του Ρωμανού είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάσταση των Τούρκων στον εδαφικό χώρο της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Παράλληλα οι συγκρούσεις, που λάμβαναν χώρα στο βυζαντινό παλάτι για διεκδίκηση της εξουσίας, οι επιθέσεις διαφόρων λαών από τον βορρά, το νότο και τη δύση δημιουργούσαν οξύτατα προβλήματα στην αυτοκρατορία, οδηγούσαν στη συρρίκνωσή της την εδαφική, μείωναν τις οικονομικές της δυνατότητες για αντίσταση, διαμορφωνόταν κλίμα περιορισμού των υπερασπιστών της, αφού μέρος αρκετό των υπηκόων της αποφεύγανε τη στράτευση, αναγκάζοντας τους αυτοκράτορες να καταφεύγουν στη συγκρότηση μισθοφορικού υπερασπιστικού στρατού για την αποτροπή επιθέσεων από διάφορους λαούς με την παροχή κινήτρων οικονομικών και τέλος με τη διάπραξη σωρείας λαθών ως προς την αμυντική θωράκιση της εδαφικής επικράτειας.

Στο δυσμενές αυτό κλίμα ήρθαν να προστεθούν οι Σταυροφορίες της Δύσης, από τις οποίες η Δ’ κατάφερε οδυνηρό πλήγμα στην Πόλη με την άλωσή της το 1204, χρονολογία, η οποία απονεύρωσε την αμυντική θωράκιση της αυτοκρατορίας.

Ακολούθησαν οι εμπορικές σχέσεις με τη Δύση, η οποία κατάφερε ισχυρό πλήγμα στην οικονομία της, εκμεταλλευόμενη τα λιμάνια της και περιορίζοντας τα έσοδά της.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ακολούθησε ο διαμελισμός της αυτοκρατορίας, έργο της φιλοδοξίας των δελφίνων της εξουσίας αντάμα με τη δημιουργία των δεσποτάτων.

Το μέλλον της αυτοκρατορίας διαγραφόταν δυσοίωνο. Η κατάρρευση ήταν αναπόφευκτη.

Η τουρκική εδαφική αδηφαγία διογκωνόταν. Ο πανίσχυρος αρχικά σουλτάνος, αδυνατώντας να ελέγξει την τεράστια αυτοκρατορία του, με το πέρασμα των χρόνων άρχισε να υποπίπτει σε σωρεία λαθών.

Όλη αυτήν την εικόνα την παρακολουθούσε με άγρυπνο ενδιαφέρον η Ευρώπη, η οποία έμπαινε σ’ έναν καινούργιο οικονομικό τρόπο ζωής. Οι τεράστιες αγορές, που τη δημιουργία τους ξεκίνησε, είχαν ανάγκη από δυο πράγματα: τις πρώτες ύλες και τη διοχέτευση των παραγόμενων αγαθών σε πολυπληθείς καταναλωτικές ανθρώπινες ομάδες. Και τα δυο τα διέθετε η οθωμανική αυτοκρατορία.

Για να εισβάλουν οι Ευρωπαίοι παραγωγοί αγαθών στην αγορά της οθωμανικής αυτοκρατορίας και για να εκμεταλλευθούν τις αναγκαίες για τις βιομηχανίες τους πρώτες ύλες, έπρεπε να ξεπεράσουν το εμπόδιο των Ελλήνων, στα χέρια των οποίων βρισκόταν η οικονομία της Τουρκίας και η παραγωγή των πρώτων υλών.

Στρατός και στόλος των Τούρκων βρισκόταν σε αποσύνθεση. Έπρεπε λοιπόν να αναδιοργανωθούν. Και το έργο το αναλάβανε Γερμανοί και Άγγλοι.

(συνεχίζεται…)