ΑΡΘΡΟ

Του Γ.Κ. Χατζόπουλου

τ. Λυκειάρχη

(συνέχεια από το φύλλο της Πέμπτης 18 Δεκεμβρίου 2025)

Τον συνδέσανε ακόμη και με τον θεό Απόλλωνα και του προσδώσανε την ιδιότητα του θεραπευτή καθώς και με τον Ασκληπιό από τον οποίο δανείστηκε το φίδι και την ιαματική ιδιότητα1. Στην ενδυμασία των γιατρών βλέπουμε την παράσταση φιδιού που περιελίσσεται. Με τον Διόνυσο Σαββάτιο συλλατρεύτηκε ως ομοπάτριος και προστάτης της χλωρίδας και της πανίδας.

Τρεις αιώνες μετά την επικράτηση του χριστιανισμού κόβονται νομίσματα με επιγραφή του Ήρωα Αυλωνίτη, όπως μαρτυρείται από ένα χάλκινο νόμισμα, το οποίο έκοψε η πόλη των Φιλίππων, πρώτο κέντρο της χριστιανικής λατρείας στην Ευρώπη, τον 3ο μ.Χ. αιώνα.

Στο χωριό Κηπιά της Καβάλας, όπου εντοπίσθηκε και ανασκάφηκε από τις Χάιδω Κουκούλη – Χρυσανθάκη2 και Δημητρία Μαλαμίδου ιερό του Ήρωα Αυλωνίτη κτίσθηκε παλαιοχριστιανική βασιλική, την οποία ανέσκαψε ο καθηγητής της βυζαντινής αρχαιολογίας Χαρ. Μπακιρτζής3 χωρίς να καταστεί δυνατή η χρονολόγησή της ούτε και σε ποιου αγίου τη μνήμη ανεγέρθηκε.

Ανέγερση χριστιανικών ευκτηρίων οίκων δίπλα ή επάνω σε παγανιστικά ιερά έχομε και σε άλλα μέρη της χώρας μας, όπως στη Δράμα, Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών, και στο Παγγαίο, Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης κ.ά.

Προβληματίζει4 το γεγονός ότι σε οικισμούς, που βρίσκονται κοντά στο ιερό του Θράκα Ήρωα Αυλωνίτη λατρεύονται Άγιοι Καβαλάρηδες, όπως ο Άγιος Γεώργιος στα Κηπιά, ο Άγιος Μηνάς στο Κοκκινόχωμα, ο Άγιος Γεώργιος στην Ελευθερούπολη και στη Φτέρη ο Άγιος Γεώργιος5.

Και δεν ανεγείρονται μόνον χριστιανικοί ναοί κοντά ή επάνω στα ιερά του Θράκα Ήρωα Ιππέα, αλλά εντοπίζονται στήλες που τον παριστάνουν κοντά σε χριστιανικούς ναούς ή τοποθετούνται στους τοίχους εκκλησιών, όπως στην παλιά εκκλησία της Κρηνίδας (Βιτάστας)6 και είναι εντοιχισμένη στον νάρθηκα του ναού της Κοίμησης της Θεοτόκου ή στον περίβολο του Ιερού ναού της Χωριστής7.

Ο Ήρωας Θράκας Ιππέας ταυτίστηκε και με χριστιανικούς Αγίους, όπως τους Αγίους Θεοδώρους Στρατηλάτης και Τύρωνα, στρατιωτικούς καθώς και τον Άγιο Γεώργιο, που εικονίζεται συνηθέστερα πάνω στο άλογο με δόρυ να σκοτώσει τον δράκο8.

(συνεχίζεται…)

 

  1. Παν. Λεκατσά, Η ψυχή, σ. 85, Αθήνα 1957.
  2. Δ. Μαλαμίδου – Χ. Κουκούλη, Το ιερό του Ήρωα Αυλωνίτη στο Παγγαίο, σ. 288, Παγγαίο, ΑΕΜΘ, σσ. 433-441, 2 (1988) και σσ. 277-288.
  3. Χ. Μπακιρτζή, Ανασκαφή Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής στο Ιερό του Ήρωα Αυλωνίτη, Παγγαίο, σσ. 277-288.
  4. Θ. Δ. Λυμπεράκη, Ο ρόλος του λίθου στις αρχαίες λατρείες του Παγγαίου, Πρακτικά σεμιναρίων τοπικής ιστορίας, σσ. 195-197, Καβάλα 2014.
  5. Ο ταυτισμός του Θράκα Ιππέα με τον Άγιο Γεώργιο οφείλεται στην ιδιότητα του Αγίου Γεωργίου ως στρατιωτικού, όπως και των Αγίων Θεοδώρων. Η παράσταση του Αγίου Γεωργίου με τον Θράκα Ιππέα είναι σχεδόν πανομοιότυπη, μόνον που ο Άγιος Γεώργιος δε σκοτώνει κάπρο, αλλά δράκοντα, που κατακρατεί το νερό της πηγής (δρακοντοκτονία), θέμα προσφιλές στη δημοτική μας ποίηση.
  6. Π. Κυπαρισσιάδη, Σερραϊκά Γράμματα, τεύχ. 51-52, σελ. 38, Σέρρες 1962 και Γ. Μπακαλάκη, Θρακικά Χαράγματα, τόμ. Γ΄, Θράκη.
  7. Δ. Πασχαλίδη, Η Χωριστή Δράμας κατά τη δεύτερη βουλγαρική κατοχή της Ανατολικής Μακεδονίας (1916 – 1918), σ. 643, Χωριστή 2007.
  8. Στιλ. Κυριακίδη, Μακεδονικά, τόμ. Β’, σ. 747, Θεσσαλονίκη 1953.