Του Captain Νικόλαου Κ. Μεταξά

ATPL

AIRLINE PILOT

B737NG AIRBUS 320

(συνέχεια από το προηγούμενο)

Η οδήγηση αποτελεί για τον άνθρωπο μια διαδικασία που τον επιβαρύνει συναισθηματικά και η οποία, βέβαια, γίνεται πιο έντονη με τις συνθήκες της κυκλοφοριακής συμφόρησης και την πίεση του χρόνου. Πολλοί οδηγοί κυκλοφορούν στο δρόμο, δεν είναι όμως όλοι εξίσου ικανοί. Οι συνθήκες είναι σκληρές, ανταγωνιστικές ακόμη και βίαιες, και πολλοί νιώθουν ότι δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν. Συνεπώς, οι περισσότεροι οδηγοί οδηγούν υπό την επήρεια «συναισθηματικά διαταραγμένων καταστάσεων», τις οποίες μάλιστα δεν συνειδητοποιούν κατά τη διάρκεια της οδήγησης. Είναι γεγονός όμως ότι η επήρεια αυτών των καταστάσεων διαταράσσει τις γνωστικές λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου και τον οδηγεί στην απώλεια του αυτοελέγχου του. Έτσι δημιουργείται και το φαινόμενο της επιθετικής οδήγησης και της εκδήλωσης βίαιης συμπεριφοράς στους δρόμους, που συχνά οδηγεί σε τραγικά αποτελέσματα.

Το προφίλ του επιθετικού οδηγού

Η μελέτη της συμπεριφοράς των οδηγών στο δρόμο υποδεικνύει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά για τους επιθετικούς οδηγούς:

*Είναι πιο ανταγωνιστικοί

Πολλοί επιθετικοί οδηγοί αντιλαμβάνονται την οδήγηση ως ένα «ανταγωνιστικό άθλημα». Αναφέρουν συχνά παραδείγματα όπου θύμωσαν υπέρμετρα όταν κάποιος τους έκοψε το δρόμο, που οι συνεπιβάτες τους παρότρυναν να ηρεμήσουν, που κυνήγησαν ένα άλλο αυτοκίνητο ή παρεμπόδισαν την οδική κυκλοφορία στην προσπάθειά τους να αλλάξουν βιαστικά λωρίδες κυκλοφορίας.

*Επιρρίπτουν την ευθύνη στον άλλον οδηγό

Ενώ όλοι οι οδηγοί καταδικάζουν τις επικίνδυνες παραβιάσεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας, αποτελεί ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των επιθετικών οδηγών να θεωρούν ότι οι άλλοι τους εξωθούν σε λάθη, π.χ. ένας οδηγός μπροστά τους οδηγεί πολύ αργά και τους «αναγκάζει» να αλλάζουν επικίνδυνα λωρίδες κυκλοφορίας ή να αυξάνουν την ταχύτητά τους.

*Τρέχουν περισσότερο

Οι επιθετικοί οδηγοί τρέχουν περισσότερο και θεωρούν ότι αιτία γι’ αυτό είναι οι οδηγοί που κινούνται πολύ αργά. Πιστεύουν ότι αυτοί θα έπρεπε να περιοριστούν στη δεξιά λωρίδα. Επίσης, σε περίπτωση που ένας οδηγός περάσει μπροστά τους, θα επιδιώξουν να τον προσπεράσουν ή να του κόψουν το δρόμο.

Επίσης, σε έρευνα που διενήργησε η Νational Highway Traffic Safety Administration των Η.Π.Α. διαπιστώθηκε ότι η ηλικία και το φύλο παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση επικίνδυνης οδήγησης. Οι άντρες περισσότερο από τις γυναίκες εμπλέκονται σε παρακινδυνευμένες τακτικές οδήγησης καθώς και οι νεώτεροι σε ηλικία οδηγοί.

Η μη ασφαλής οδήγηση τείνει να μειώνεται όσο αυξάνει η ηλικία

Παράλληλα και άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά φαίνεται να συνδέονται με την πιθανότητα εμπλοκής σε τροχαίο ατύχημα: διάρκεια σχολικής εκπαίδευσης μικρότερη από 12 χρόνια, ανειδίκευτη χειρωνακτική εργασία, χαμηλό κοινωνικό-οικονομικό υπόβαθρο και άγαμη κατάσταση. Σε αυτή την ομάδα οδηγών θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και άλλες υπο-ομάδες, όπως τους οδηγούς που έχουν συχνά τροχαία ατυχήματα, εκείνους που οδηγούν υπό την επήρεια αλκοόλ καθώς και άτομα με ψυχιατρικά προβλήματα.

Τέλος, οι έρευνες υποδεικνύουν την ανάγκη μελέτης και μιας ακόμη παραμέτρου, της τάσης για «παρακινδυνευμένη συμπεριφορά» (high risk behavior). Σύμφωνα με τις έρευνες αυτές, οι συγκεκριμένοι οδηγοί φαίνεται να επιθυμούν και να επιδιώκουν τη ριψοκίνδυνη συμπεριφορά, δηλαδή να αντλούν μια ιδιαίτερη ευχαρίστηση από την αίσθηση κινδύνου που δημιουργείται κατά τη μη ασφαλή οδήγηση. Η επιθετική οδήγηση, λοιπόν, πέρα από την αναμφίβολη συσχέτισή της με την επιθετικότητα και τον θυμό, μπορεί να σχετίζεται και με μια ιδιάζουσα μορφή προσωπικότητας, τα χαρακτηριστικά της οποίας θα πρέπει να διερευνηθούν επιστημονικά.

Αύξηση της βίας στην κοινωνία μας

Ο F.A. Whitlock θέλησε να διερευνήσει το συσχετισμό του φαινομένου της επιθετικής οδήγησης με τη γενικότερη αύξηση της επιθετικότητας στο κοινωνικό σύνολο. Μελέτησε το συσχετισμό του αριθμού θανάτων από τροχαίο ατύχημα με τον αριθμό βίαιων θανάτων (από φόνο ή αυτοκτονία) σε διάφορες χώρες του κόσμου. Από την έρευνα αυτή κατέληξε στο ακόλουθο συμπέρασμα: «Οι θάνατοι και οι τραυματισμοί από τροχαία ατυχήματα είναι αποτέλεσμα επιθετικής συμπεριφοράς. Στις χώρες όπου η έκφραση της επιθετικότητας και της βίας είναι αυξημένη, αναμένεται ότι μεγάλο ποσοστό αυτής θα εξωτερικεύεται και μέσω της επιθετικής οδήγησης και της εκδήλωσης βίας στους δρόμους».

Μια παρόμοια έρευνα στη Μ. Βρετανία μελέτησε το συσχετισμό, σε 34 περιοχές της Βρετανίας, του αριθμού σοβαρών ή θανατηφόρων ατυχημάτων με τον αριθμό ανθρωποκτονιών στις αντίστοιχες περιοχές. Πράγματι, βρέθηκε συντελεστής συσχέτισης 0,7 ανάμεσα στις δύο μεταβλητές, υποδεικνύοντας και πάλι το συσχετισμό της επιθετικής οδήγησης με την έκφραση βίας γενικότερα στο κοινωνικό σύνολο.

Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι η ενδοοικογενειακή βία παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην επιθετική οδήγηση. Όπως χαρακτηριστικά περιγράφει ο Louis Mizell, «…όταν το πάθος μεγαλώνει, όταν η αγάπη μετατρέπεται σε μίσος, οι σύντροφοι και σύζυγοι εκτονώνουν σε υψηλά ποσοστά το θυμό τους στο οδόστρωμα!». Από την 1η Ιανουαρίου 1990 έως την 1η Σεπτεμβρίου 1996 τουλάχιστον 322 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας στις ΗΠΑ «εκτυλίχθηκαν» στους δρόμους και τις εθνικές οδούς.

Για παράδειγμα, το 1994 στο Michigan, ο J. Chansuolme, ηλικίας 28 ετών, διώχθηκε για το θάνατο της εν διαστάσει συζύγου του, Ruth, ηλικίας 28 ετών και του συντρόφου της. Αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι είδαν τον Chansuolme να καταδιώκει και να παρασύρει στο οδόστρωμα το αυτοκίνητο του συντρόφου της Ruth. Με παρόμοιο τρόπο, το 1995 στη Μασαχουσέτη, η Α. Caraballo και η μικρή της κόρη ηλικίας 3 ετών τραυματίστηκαν σοβαρά όταν το αυτοκίνητό τους παρασύρθηκε από το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πρώην σύντροφός της. Το αυτοκίνητο που επέβαινε η Α. Caraballo οδηγούσε ο νυν σύντροφός της.

Αντιμετώπιση

Δεκάδες περιστατικά επιθετικής οδήγησης και βίας στους δρόμους σημειώνονται καθημερινά, θέτοντας σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια. Παράλληλα, τα αυτοκίνητα και οι οδηγοί στο οδόστρωμα πολλαπλασιάζονται, τα χιλιόμετρα και ο χρόνος που σπαταλά κάθε οδηγός στο τιμόνι διαρκώς αυξάνονται, με αποτέλεσμα περισσότεροι άνθρωποι να εκτίθενται καθημερινά στους κινδύνους της επιθετικής οδήγησης.

(συνεχίζεται…)

Πηγές

www.ow.gr

Psycology.grAltius mind Institute

AAA Foundation for Traffic Safety. USA.

Shinar, David. Aggressive driving: the contribution of the drivers and the situation. Israel : Ben Gurion University of the Negev,

Bjorklund, Gunilla M. Driver irritation and aggressive behavior. Sweden