ΑΡΘΡΟ

Της Πάττυ Κωνσταντινίδου

MSc Έλεγχο ρύπανσης περιβάλλοντος

Γραμματέα Ν.Ε. ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής Δράμας


Το περιβάλλον δεν είναι σύνθημα – Είναι όρος ζωής, δικαιοσύνης και ανάπτυξης

 

Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, στις 5 Ιουνίου, δεν είναι μια ακόμη ημερομηνία στο ημερολόγιο. Είναι υπενθύμιση ότι ο τόπος μας δεν έχει απεριόριστες αντοχές. Το 2026, με την κλιματική αλλαγή να βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, το μήνυμα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ: η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι πολυτέλεια, αλλά προϋπόθεση για την υγεία μας, την παραγωγή μας, την ποιότητα ζωής μας και το μέλλον των επόμενων γενεών. Τα τελευταία χρόνια καταγράφονται από τα πιο θερμά στην ιστορία του πλανήτη. Οι φυσικές καταστροφές, η απώλεια φυσικού πλούτου, οι επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, στα οικοσυστήματα και στην καθημερινότητα των πολιτών δείχνουν ότι η κλιματική κρίση δεν είναι ένα μακρινό ή επιμέρους ζήτημα. Είναι κεντρικό πολιτικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό ζήτημα.

Η χώρα μας θα μπορούσε να έχει κάνει πολύ περισσότερα. Θα μπορούσε να έχει προχωρήσει με σοβαρότητα στην πράσινη μετάβαση, στην κυκλική οικονομία, στην ανακύκλωση, στην εξοικονόμηση ενέργειας, στη δίκαιη κατανομή του ενεργειακού χώρου και στην προστασία των φυσικών πόρων. Αντί γι’ αυτό, σε κρίσιμους τομείς που θα έπρεπε να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, παρακολουθούμε καθυστερήσεις, αδιαφάνεια και πολιτικές που συχνά ευνοούν τους λίγους αντί να προστατεύουν τους πολλούς.

Η υπόθεση των «σπιτιών ανακύκλωσης» είναι χαρακτηριστική. Εκεί όπου η Ευρώπη χρηματοδοτεί υποδομές για την ενίσχυση της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας, στην Ελλάδα φτάσαμε να συζητάμε για υπερκοστολογήσεις και για ένα σύστημα που δεν έδωσε στους πολίτες την ανακύκλωση που δικαιούνται. Το περιβάλλον δεν μπορεί να γίνεται πεδίο εκμετάλλευσης με μόνο σκοπό το κέρδος . Η πράσινη πολιτική δεν μπορεί να είναι βιτρίνα. Πρέπει να είναι διαφάνεια, λογοδοσία και πραγματικό αποτέλεσμα.

Το ίδιο κρίσιμο είναι και το ζήτημα του ενεργειακού χώρου. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει προνομιακή μεταχείριση λίγων. Ο ενεργειακός χώρος πρέπει να κατανέμεται δίκαια, με προτεραιότητα στους παραγωγούς, στις ενεργειακές κοινότητες, στους δήμους, στους αγρότες, στις μικρές επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά που πλήττονται από την ενεργειακή φτώχεια. Όταν η μετάβαση γίνεται χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, χάνει το πραγματικό της νόημα.

Για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, το περιβάλλον είναι η ίδια η ταυτότητα του τόπου. Είναι ο Έβρος, ο Άρδας και ο Νέστος. Είναι το Δέλτα του Έβρου, η Βιστωνίδα, η Ισμαρίδα, ο Αγγίτης. Είναι το Φαλακρό, η Ελατιά, το Φρακτό, η Ροδόπη, η Θάσος και η Σαμοθράκη. Είναι η γη που παράγει, το νερό που αρδεύει, τα δάση που προστατεύουν, οι υγρότοποι που κρατούν ζωντανή τη βιοποικιλότητα και οι άνθρωποι που θέλουν να μείνουν και να δημιουργήσουν στον τόπο τους. Η Περιφέρεια μας, αν και σε αρκετούς δείκτες διατηρεί ακόμη συγκριτικά καλύτερη περιβαλλοντική εικόνα από άλλες περιοχές της χώρας, δεν είναι απρόσβλητη. Οι κίνδυνοι είναι ήδη ορατοί: πίεση στους υδάτινους πόρους, ανάγκη σταθερής διακρατικής διαχείρισης των νερών, καταστροφικές πυρκαγιές, προβλήματα στην αγροτική παραγωγή, καθυστερήσεις στην ανακύκλωση, προκλήσεις στη διαχείριση απορριμμάτων και πιέσεις σε προστατευόμενες περιοχές.

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το ζήτημα των νερών του Άρδα, του Έβρου και του Νέστου. Η κοινοβουλευτική παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ ανέδειξε εγκαίρως ότι η παλαιά διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας για τον Άρδα έληγε στις 9 Ιουλίου 2024. Η συμφωνία αυτή διασφάλιζε 186 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως για την ελληνική πλευρά, με άμεση σημασία για την άρδευση 202.000 στρεμμάτων στον Βόρειο Έβρο και έμμεση επίδραση σε ακόμη 80.000–100.000 στρέμματα. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη, από τη συνάντηση Ελλάδας–Βουλγαρίας στη Σόφια στις 4 Ιουνίου 2026, επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα των διασυνοριακών υδάτων παραμένει ανοιχτό ως προς τη μακροπρόθεσμη και ολοκληρωμένη του ρύθμιση. Παρότι το 2025 υπήρξε πενταετής ρύθμιση για την παροχή νερού από τον Άρδα, η ελληνική πλευρά έθεσε εκ νέου την ανάγκη συνέχισης του διαλόγου με τη Βουλγαρία για μια σταθερή, μακροχρόνια και συνολική συμφωνία που θα αφορά τον Άρδα, τον Νέστο και συνολικά τη διαχείριση των διασυνοριακών υδάτων. Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε προσωρινές ή ασαφείς ρυθμίσεις, χρειάζονται σαφείς όροι, διαφάνεια, συμμετοχή της Περιφέρειας, των δήμων, των οργανισμών εγγείων βελτιώσεων και των παραγωγικών φορέων, καθώς και μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης της ποσότητας και της ποιότητας των νερών.

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα που απασχολεί είναι τα απορρίμματα, η Ελλάδα παραμένει πολύ πίσω από τους ευρωπαϊκούς στόχους. Η κοινοβουλευτική παρέμβαση του ΠΑΣΟΚ για την ανακύκλωση και την καύση απορριμμάτων ανέδειξε ότι, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά ανακύκλωση 55% το 2025, 60% το 2030 και 65% το 2035, η Ελλάδα βρίσκεται περίπου στο 18%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 49%. Ακόμη χειρότερη είναι η εικόνα στην ταφή, καθώς η χώρα θάβει περίπου 81% των απορριμμάτων της, όταν στην Ευρώπη θάβεται περίπου 23%. Αυτό δεν είναι απλή τεχνική υστέρηση αλλά αποτυχία πολιτικής. Σημαίνει ότι δεν οργανώθηκαν όπως έπρεπε η πρόληψη, η διαλογή στην πηγή, η επαναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση, η χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων και η κομποστοποίηση. Και όταν αυτά δεν λειτουργούν, ανοίγει ο δρόμος για εύκολες λύσεις, όπως η καύση σύμμεικτων απορριμμάτων. Η θέση μας είναι καθαρή. Ναι στην πρόληψη. Ναι στη διαλογή στην πηγή. Ναι στην ανακύκλωση. Ναι στην κομποστοποίηση. Ναι στην κυκλική οικονομία. Όχι στην καύση σύμμεικτων απορριμμάτων ως εύκολη λύση που δεσμεύει τη χώρα για δεκαετίες και ακυρώνει την πραγματική περιβαλλοντική μετάβαση.

Την ίδια στιγμή, αναγνωρίζουμε ότι στην Ευρώπη η ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων εφαρμόζεται σε ορισμένες χώρες, συχνά και για τηλεθέρμανση. Αυτό όμως γίνεται με όρους: υψηλή ανακύκλωση, διαλογή στην πηγή, αυστηρούς ελέγχους εκπομπών, διαφάνεια, κοινωνική συναίνεση και χρήση μόνο του πραγματικού, μη ανακυκλώσιμου υπολείμματος. Η Ελλάδα πρέπει να ακολουθήσει το ευρωπαϊκό παράδειγμα στους όρους και στην ιεράρχηση, όχι να χρησιμοποιήσει την καύση ως παράκαμψη της κυκλικής οικονομίας. Η Ν.Ε. ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής Δράμας ζητά ένα ολοκληρωμένο πράσινο σχέδιο για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη:

-σταθερή και μακροπρόθεσμη διακρατική συμφωνία για τα νερά του Άρδα, του Έβρου και του Νέστου,

-αναβάθμιση των κρίσιμων υδατικών υποδομών,

-δημόσια παρακολούθηση της ποσότητας και της ποιότητας των νερών,

-πραγματική ανακύκλωση σε όλους τους δήμους,

-πράσινα σημεία, καφέ κάδους, κομποστοποίηση και επαναχρησιμοποίηση,

-προστασία των περιοχών Natura, των δασών, των υγροτόπων και των ορεινών όγκων,

-δίκαιη κατανομή του ενεργειακού χώρου προς όφελος της κοινωνίας και όχι των λίγων,

-σύνδεση της προστασίας του περιβάλλοντος με την αγροτική παραγωγή, τον βιώσιμο τουρισμό και την τοπική ανάπτυξη.

Η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως περιφέρεια δεύτερης ταχύτητας. Δεν μπορεί τα νερά της να ρυθμίζονται χωρίς πλήρη ενημέρωση. Δεν μπορεί τα απορρίμματά της να οδηγούνται σε αδιέξοδα. Δεν μπορεί ο φυσικός της πλούτος να γίνεται πεδίο πρόχειρων αποφάσεων και πεδίο επικίνδυνων επενδύσεων στο βωμό του κέρδους και τυχοδιωκτικών ενεργειών. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι επικοινωνιακή υποχρέωση. Είναι πράξη δημοκρατίας, κοινωνικής δικαιοσύνης και ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές. Η Δράμα, ο Έβρος, η Ροδόπη, η Ξάνθη, η Καβάλα, η Θάσος και η Σαμοθράκη αξίζουν ένα μοντέλο ανάπτυξης που προστατεύει τη φύση, στηρίζει την παραγωγή, σέβεται τις τοπικές κοινωνίες και δίνει πραγματική προοπτική στον τόπο. Και αυτό μόνο μια προοδευτική κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ μπορεί να το δώσει.

 

Πηγές τεκμηρίωσης

 

UNEP – World Environment Day 2026: https://www.unep.org/events/un-day/world-environment-day-2026

Βουλή των Ελλήνων – Ερώτηση για τη διακρατική συμφωνία Ελλάδας–Βουλγαρίας για τον Άρδα: https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/c0d5184d-7550-4265-8e0b-078e1bc7375a/12552424.pdf

Βουλή των Ελλήνων – Νεότερη ερώτηση για την κοινή δήλωση Ελλάδας–Βουλγαρίας της 2.5.2025: https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/c0d5184d-7550-4265-8e0b-078e1bc7375a/12973053.pdf

Euronews – Συνάντηση Ελλάδας–Βουλγαρίας στη Σόφια, 4.6.2026: https://gr.euronews.com/my-europe/2026/06/04/ellada-bulgaria-sinantisi-radev-mitsotaki-sti-sofia

ΠΑΣΟΚ – Κοινοβουλευτική παρέμβαση για ανακύκλωση και καύση απορριμμάτων: https://www.manolischristodoulakis.gr/22/09/2025/epikairi-erwtisi-anakuklwsi-kausi-aporrimmatwn/

European Commission – Waste Framework Directive: https://environment.ec.europa.eu/topics/waste-and-recycling/waste-framework-directive_en

EUR-Lex – Waste hierarchy: https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/glossary/waste-hierarchy.html