ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ «PANIGIRIA» ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΔΗΜΟΥ ΣΤΟΝ ΠΟΛΥΧΩΡΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ «ΚΥΚΛΩΨ»

ΡΕΠΟΡΤΑΖ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΙΟΥΤΟΠΟΥΛΟΣ

Το απόγευμα του Σαββάτου 14 Μαρτίου 2026 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας «Panigiria» του Γιάννη Δήμου στον Πολυχώρο Πολιτισμού της «ΚΥΚΛΩΨ», παρουσία πλήθους κόσμου, καθώς και του ίδιου του καλλιτέχνη μαζί με τη σύζυγό του Bernardine.

Μέσα από την έκθεση ζωντανεύουν τα πανηγύρια της Ηπείρου και αναδύεται ο παλμός εκδηλώσεων που συνεχίζουν να ενθουσιάζουν μέχρι και σήμερα με την ατμόσφαιρα και την αισθαντικότητά τους. Οι κινήσεις των χορευτών, ο διαπεραστικός ήχος του κλαρίνου, οι σκιές και το φως πλέκουν εικόνες γεμάτες μνήμη και συγκίνηση, ενώ οι φωτογραφίες αφηγούνται έναν συναρπαστικό κόσμο όπου η παράδοση είναι μια ισχυρή ζώσα εμπειρία.

Στο πλαίσιο της έκθεσης εκτίθενται περίπου 60 έργα της σειράς «Panigiria», εκτυπωμένα με την τεχνική της ηλιογκραβούρας και το ασπρόμαυρο σύστημα piezography, εκτυπώσεις των υψηλότερων διεθνών προδιαγραφών. Πρόκειται για φωτογραφίες τραβηγμένες από το 1975 ως και το 1995, οι οποίες έχουν παρουσιαστεί σε διεθνή φωτογραφικά φεστιβάλ και σημαντικούς εκθεσιακούς χώρους.

«Στα πανηγύρια της Ηπείρου γεννιέται μια ατμόσφαιρα που δύσκολα περιγράφεται»

Καλωσορίζοντας το κοινό στα εγκαίνια της έκθεσης, ο κ. Κώστας Βιδάκης, φωτογράφος και μέλος της «ΚΥΚΛΩΨ» επεσήμανε ότι η έκθεση «εγκαινιάζει έναν κύκλο παρουσιάσεων διακεκριμένων φωτογράφων, που με το έργο τους συνέβαλαν ουσιαστικά στην εξέλιξη της φωτογραφικής τέχνης, διαμορφώνοντας νέες τάσεις και οπτικές. Με τη συγκεκριμένη έκθεση, αλλά και με τις επόμενες που θα ακολουθήσουν μέχρι τα μέσα του 2027, έχουμε στόχο να συστήσουμε σημαντικές προσωπικότητες της φωτογραφίας και να φέρουμε τους επισκέπτες πιο κοντά σε διαφορετικές καλλιτεχνικές προσεγγίσεις και τρόπους έκφρασης».

Για την έκθεση με θέμα «Panigiria», ο κ. Βιδάκης ανέφερε: «Στα πανηγύρια της Ηπείρου, όταν πέφτει η νύχτα και το κλαρίνο αρχίζει να υψώνει τη φωνή του μέσα στο σκοτάδι, γεννιέται μια ατμόσφαιρα που δύσκολα περιγράφεται. Δεν είναι μόνο γιορτή, είναι μια εμπειρία σχεδόν μεταφυσική. Ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνεται και οι άνθρωποι, πιασμένοι στον κύκλο του χορού, γίνονται μέρος μιας κοινής μνήμης που περνά από γενιά σε γενιά.

Ο ήχος του κλαρίνου διαπερνά τη νύχτα σαν κάλεσμα. Άλλοτε λυπητερός, άλλοτε εκστατικός, μεταφέρει μαζί του ιστορίες, απουσίες, χαρές και καημούς. Στο φως των λαμπών και κάτω από τον νυχτερινό ουρανό, το πανηγύρι μετατρέπεται σε έναν χώρο όπου το καθημερινό συναντά το ιερό και το παρόν συνομιλεί με το παρελθόν.

Ίσως εκεί, μέσα στη μουσική, στον ρυθμό και στο συλλογικό βίωμα του χορού, να κρύβεται η μεταφυσική των πανηγυριών: η αίσθηση ότι για λίγες ώρες οι άνθρωποι υπερβαίνουν τον εαυτό τους και γίνονται μέρος μιας μεγαλύτερης, κοινής ψυχής».

Ακόμη, ο κ. Βιδάκης σημείωσε: «Μέσα από τη σειρά “Panigiria”, ο Γιάννης Δήμου αφήνει το δικό του ιδιαίτερο στίγμα, καθώς δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφική προσέγγιση. Δεν αρκείται στην αποτύπωση προσώπων, εκφράσεων και στιγμιαίων δράσεων, αλλά επιχειρεί να διεισδύσει βαθύτερα στην ατμόσφαιρα και την ουσία του πανηγυριού. Με τη ματιά του ξεφεύγει από το προφανές και αναζητά εκείνες τις στιγμές όπου το συλλογικό βίωμα, η ένταση της μουσικής και η ενέργεια του χορού μετατρέπονται σε εικόνα.

Αναζητά και ανοίγει ένα διαφορετικό δρόμο, ένα δρόμο πέρα από την “αποφασιστική στιγμή” του Henri Cartier-Bresson. Δεν στέκεται σε εκείνη τη μοναδική στιγμή όπου η κίνηση, η έκφραση και η σύνθεση συμπίπτουν ιδανικά, αποκαλύπτοντας μια βαθύτερη αλήθεια της σκηνής.

Στις φωτογραφίες των πανηγυριών, ο Δήμου δεν επιζητά να συλλάβει ακριβώς αυτή τη στιγμή, που ο χρόνος μοιάζει να παγώνει και το στιγμιαίο γεγονός αποκτά διαχρονική δύναμη. Αντίθετα, διερευνά το όριο ανάμεσα στο στιγμιαίο και το αιώνιο, στο φως και το σκοτάδι, στην κίνηση και τη μνήμη.

Σύμφωνα με τον ίδιο αυτό που τον συνάρπαζε ήταν ο τρόπος με τον οποίο η κάμερα μπορεί να αποδομήσει και να αναδημιουργήσει μορφές που βρίσκονται σε κίνηση. Η σκόπιμη θόλωση, που επιτυγχάνεται μέσω της επιλογής της ταχύτητας κλείστρου, μπορεί να μεταμορφώσει ανθρώπους και αντικείμενα και να αποδώσει το υλικό ως άυλο. Με αυτόν τον τρόπο χρήσης, η κάμερα μπορεί να αποκαλύψει ό,τι το μάτι δεν μπορεί να συγκρατήσει, δηλαδή τη διαρκή ροή των μορφών σε κίνηση, τη θόλωση της ταυτότητας, ακόμη και την πνευματοποίηση της ύλης».

Ο Γιάννης Δήμου

Στη συνέχεια, ο κ. Βιδάκης, παρουσίασε εν συντομία το βιογραφικό του κ. Δήμου. Συγκεκριμένα, ανέφερε:

«Θεσσαλονικιός, σύμφωνα με το ληξιαρχείο. Μεγάλωσε και σπούδασε στην Αμερική. Με εφόδια τις σπουδές στην Ιστορία Τέχνης και μεταπτυχιακό στις Καλές Τέχνες, επιστρέφει στην Ελλάδα στα τέλη του ‘60 όπου διδάσκει φωτογραφία, Ιστορία της Τέχνης και Ανθρωπιστικές Σπουδές στην Ακαδημία των Αµερικανικών κοινοτικών σχολείων της Αθήνας μέχρι το 1986.

Το 1976 δημοσίευσε το πρώτο του φωτογραφικό έργο με τίτλο “Η Ελλάδα που χάνεται”.

Το 1979 μαζί με τέσσερεις ακόμη φωτογράφους (Νίκο Παναγιωτόπουλο, Γιώργο Δεπόλλα, Κωστή Αντωνιάδη, Στέφανο Πάσχο) ιδρύουν το Φωτογραφικό Κέντρο Αθηνών.

Σχεδόν 10 χρόνια αργότερα (1988), μαζί με τη σύζυγό του Bernardine, δημιουργούν το πρακτορείο Apeiron Photos, εκπροσωπώντας σημαντικούς διεθνείς φωτογράφους και πρακτορεία όπως τα Magnum, Sygma κ.ά., στην ελληνική εκδοτική αγορά. Το Apeiron, ως ελληνικός εκδοτικός οίκος, έγινε μέλος του Βραβείου Φωτογραφίας των Ευρωπαίων Εκδοτών.

Το Υπουργείο Πολιτισμού τον διόρισε Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φωτογραφικού Κέντρου Σκοπέλου (1996–1999), όπου διοργάνωσε εκθέσεις και δημιούργησε Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας.

Παράλληλα, αφοσιώθηκε στο επόμενο φωτογραφικό του έργο, που οδήγησε το 2002, στην έκδοση του βιβλίου “Σκιές σιωπής”. Το έργο αυτό εκτέθηκε στη συνέχεια ευρέως στην Ευρώπη, την Αργεντινή και την Κίνα, καθώς και στο FotoFest στο Χιούστον και στη Μόσχα.

Το 2000 δημιούργησε και οργάνωσε το Εκθεσιακό Κέντρο Ριζαρείου στο Μονοδένδρι της Ηπείρου. Το 2008 επιμελήθηκε και εξέδωσε, ως Apeiron Photos, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, τη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Josef Koudelka.

Την ίδια περίοδο, εκδόθηκε το έγχρωμο έργο με τίτλο “Γιάννης Δήμου / Αλβανία… Εικόνες στο Μεταίχµιο”. Τόσο το έγχρωμο έργο για την Αλβανία όσο και το ασπρόμαυρο έργο από τις “Σκιές σιωπής” παρουσιάστηκαν το καλοκαίρι του 2008 στο ετήσιο φεστιβάλ φωτογραφίας της Αρλ.

Τέλος, το πρόσφατο εικοσαετές έργο του για τα Δέντρα, με τίτλο “Pnoe Dendron”, έλαβε την ανώτατη τιμητική διάκριση το 2022 από το (Πινγκγιάο) Pingyao International Photography Festival και την πόλη Pingyao.

Το έργο του Γιάννη Δήμου παρουσιάζει διεθνή καριέρα καθώς έχει ταξιδέψει σε φεστιβάλ, μουσεία και γκαλερί σε όλες τις ηπείρους και εκπροσωπείται σε σημαντικές συλλογές, σε όλο τον κόσμο, καθώς και σε ιδιωτικές συλλογές».

«Μια καλή φωτογραφία έχει τόσο έντονη ψυχή που μιλάει στον άνθρωπο, στέλνει μηνύματα»

Ο κ. Δήμου, μιλώντας στην εκδήλωση για τα εγκαίνια της έκθεσης με έργα του, εξέφρασε τον ενθουσιασμό του για τον Πολυχώρο Πολιτισμού της «ΚΥΚΛΩΨ». Όπως είπε, «είναι ένας καταπληκτικός χώρος, από τους καλύτερους στην Ευρώπη και όχι μόνο». Παράλληλα, εξέφρασε τη χαρά του για τη συνεργασία «με νέους και δραστήριους ανθρώπους που με βοήθησαν να στήσω την έκθεση, μου εξηγούσαν πολλά και έμαθα πολλά από τη συνεργασία μαζί τους».

Σχετικά με τη δουλειά του στη συγκεκριμένη σειρά φωτογραφιών στάθηκε στον τρόπο με τον οποίον η κάμερα μπορεί να αποδομήσει και να αναδημιουργήσει μορφές που βρίσκονται σε κίνηση. Χαρακτηριστικά υπογράμμισε ότι «το φιλμ μου έδειχνε πράγματα που το μάτι δεν μπορούσε να δει» και πρόσθεσε: «Πρώτα λοιπόν μελέτησα τις κοινωνίες των ανθρώπων, τις συνθήκες και τα έθιμα τους, και μετά φωτογράφιζα. Ο φωτογράφος για να είναι καλλιτέχνης δεν χρειάζεται απλώς μια καλή φωτογραφική μηχανή, χρειάζεται ματιά, σκέψη και ψυχή. Μια καλή φωτογραφία έχει τόσο έντονη ψυχή που μιλάει στον άνθρωπο, στέλνει μηνύματα».

«Ο φωτογράφος χρειάζεται μάτι, σκέψη και ψυχή»

Σε δηλώσεις του στα τοπικά Μ.Μ.Ε., ο κ. Δήμου αναφέρθηκε στις επισκέψεις που έχει πραγματοποιήσει στο παρελθόν στη Δράμα. Μάλιστα, μια φωτογραφία του, την περίοδο 1985-1986, από την τελετή κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού στην Αγία Βαρβάρα περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Σκιές σιωπής». Επίσης, έχει τραβήξει φωτογραφίες από τη φύση στην Αγία Βαρβάρα. «Τότε περιτριγύριζα τη λίμνη και έχω κάνει ολόκληρη σειρά από δέντρα» ανέφερε και πρόσθεσε: «Ένα από αυτά έχει δημοσιευτεί αρκετά». Επίσης, ο κ. Δήμου είχε επισκεφτεί τη Δράμα και την περίοδο που φωτογράφιζε πανηγύρια. Όπως είπε, «είχα έρθει εκείνη την εποχή για να φωτογραφήσω ένα πανηγύρι. Δεν μπορώ να θυμηθώ πού ήταν. Ήταν ένα χωριό, πιο πέρα από τη Δράμα, το οποίο ήταν φτωχικό».

Όσον αφορά το έναυσμα για τη σειρά φωτογραφιών «Panigiria», ο κ. Δήμου εξήγησε ότι μέσα από μια φωτογραφία αντιλήφθηκε ότι «η μηχανή καταγράφει κάτι που το μάτι δεν το γράφει». Όπως είπε, «από μια φωτογραφία σε ένα πρώτο βιβλίο, η οποία με ενθουσίασε αρκετά, άρχισα να το κυνηγάω και να πηγαίνω όπου γινόταν πανηγύρι».

Μιλώντας για το τι σημαίνει πανηγύρι, ο κ. Δήμου στέκεται ιδιαίτερα στη σημασία του χορού. «Κατά ένα τρόπο ο χορός είναι μετεμψύχωση. Ο χορός είναι που δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα να ξεφύγει από το σώμα του. Αν είναι εκστασιασμένος, όπως σε κάποιες φωνογραφίες, είσαι αλλού. Αυτό εγώ το έχω μεταχειριστεί μεταφορικά», ανέφερε.

Ακόμη, ο κ. Δήμου επεσήμανε ότι ο φωτογράφος χρειάζεται μάτι, σκέψη και ψυχή. Όπως εξήγησε, «το μάτι αρκεί για να δεις κάτι, αλλά αν δεν έχεις τη σκέψη να βρει τι βλέπει το μάτι και μετά να έχεις τη ψυχή να το μετεμψυχώσεις, άστο…».

Η έκθεση «Panigiria» με φωτογραφικά έργα του Γιάννη Δήμου φιλοξενείται στον Πολυχώρο Πολιτισμού της ΑμΚΕ «ΚΥΚΛΩΨ» έως τις 7 Ιουνίου 2026.

Ημέρες και ώρες λειτουργίας: Τετάρτη έως Κυριακή: 10:00 – 14:00 και 17:00 – 21:00

Είσοδος ελεύθερη.