ΑΡΘΡΟ

του Παναγιώτη Χατζηγεωργίου

Δικηγόρου Δράμας

Ο ύποπτος για να τον αφήσουν στην ησυχία του, απαλλοτριώνει τα δικαιώματά του και έτσι βρίσκεται ένοχος, δίχως να ξέρει καν ποιο είναι το αδίκημα, Δίκη του Κάφκα

 

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 178 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας ένα από τα κυριότερα αποδεικτικά μέσα στην ποινική δίκη είναι και η ομολογία του δράστη. Υπό την προϋπόθεση όμως ότι δεν λήφθηκε παράνομα.

Να πρόκειται δηλαδή για αβίαστη και αυθόρμητη ομολογία, στοιχεία απαραίτητα για το κύρος της. Και υπό την προϋπόθεση ότι δεν παραβιάστηκαν τα δικαιώματα του κατηγορούμενου. Ότι δηλαδή του αναφέρθηκαν ποια είναι αυτά και ότι είχε απρόσκοπτη επαφή και συνεννόηση με τον δικηγόρο του και ανακρίθηκε παρουσία του. Ψιλά γράμματα θα πει κανείς….

Σε αμερικανικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές βλέπουμε συχνά υποθέσεις, στις οποίες πολλά αποδεικτικά στοιχεία μεταξύ των οποίων και οι ομολογίες απορρίπτονται στο ακροατήριο, γιατί δεν τηρήθηκαν οι προηγούμενες νόμιμες προϋποθέσεις. Στη χώρα μας όμως συχνά αυτά θεωρούνται «πολυτέλειες». Οι Αστυνομικές Αρχές μπορούν να εξετάζουν για μέρες τον ύποπτο, δίχως αυτός να έχει τη δυνατότητα να έλθει σε επαφή με τον δικηγόρο του. Και αφού «ομολογήσει», οδηγείται στον Ανακριτή, όπου γίνεται η κανονική πλέον ανάκριση παρουσία του νομικού του συμπαραστάτη. Που μπορεί να αποτρέψει παραπειστικές ερωτήσεις. Να τον γλιτώσει από κακοτοπιές.

Μα θα έλεγε κανείς. Πώς αλλιώς; Υπάρχει περίπτωση αν τον κεράσουν στην Ασφάλεια καφέ και τσιγάρο, σάντουιτς και μπύρες να θελήσει κάποιος αβίαστα και αυθόρμητα να ομολογήσει; Πράγματι η αυθόρμητη ομολογία δεν είναι πολύ συχνή. Όχι πως δεν μπορεί να συμβεί κι αυτό πχ λόγω τύψεων. Αλλά δεν συνηθίζεται. Αντιστρατεύεται καταρχάς στο έμφυτο ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Και πώς μπορούν αλλιώς τα ανακριτικά όργανα να βρουν την αλήθεια; Με την ορθή ανακριτική μέθοδο μήπως; Με την επισήμανση των αντιφάσεων του κατηγορούμενου; Με συσχετισμό των λοιπών στοιχείων της δικογραφίας;

Ναι αλλά έτσι μπορεί ο ένοχος να τη γλιτώσει. Αν είναι ευφυής και εύστροφος. Αν μπορεί να αντέξει μια νόμιμη διαδικασία. Σωστό. Αλλά όπως λέμε στον πολιτισμένο κόσμο, είναι προτιμότερο να τη γλιτώσουν 9 ύποπτοι, παρά να καταδικασθεί ένας αθώος, που με τη χρήση παράτυπων και παράνομων μεθόδων θα έχει οδηγηθεί στην «ομολογία».

ΟΚ μπορεί πολλοί να μη συμφωνούν. Βεβαίως άλλη ίσως προσέγγιση θα είχαν στο ζήτημα, αν η υπόθεση αφορούσε τους ίδιους ή δικά τους προσφιλή πρόσωπα, όπως λόγου χάρη τα παιδιά τους. Γιατί μπορεί και ως γονιός να δικαιολογήσεις ενδεχομένως να του τρίξουν τα δόντια ή να του ρίξουν ορισμένες ψιλές στην ασφάλεια, αν όντως το βλαστάρι σου είναι ο δράστης. Αν όμως είναι αθώος; Αν έχει συλληφθεί άδικα; Γιατί έτυχε να βρεθεί στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή. Τότε; Θα ανεχθούμε μια τέτοια παράνομη συμπεριφορά εκ μέρους των νομίμων οργάνων της Πολιτείας. Που οφείλουν πρωτίστως να προστατεύουν την τιμή και την υπόληψη και τη σωματική και ψυχική υγεία του κάθε πολίτη…

Μα είναι δυνατόν να ομολογήσει κάποιος κάτι που δεν έκανε και δη ένα βαρύτατο έγκλημα, όπως λόγου χάρη ένα φόνο; Αμέ! Έχουν συμβεί και αυτά. Είτε για λόγους δημοσιότητας. Είτε γιατί πρόκειται για ψυχοπαθολογικές καταστάσεις. Είτε για να σταματήσει το μαρτύριό του, δηλαδή να δέχεται μέρες ασφυκτικές πιέσεις να ομολογήσει για να τον αφήσουν ήσυχο. Και ναι αν είναι κάποιος σκληροτράχηλος μπορεί να αντέξει. Αν όμως δεν είναι; Πόσες ώρες μπορεί να αντέξει κανείς άυπνος, νηστικός, όρθιος, με εκτυφλωτικό φως και με χιλιάδες παραπλανητικές ερωτήσεις που στόχο έχουν να τον παγιδεύσουν;

Μα δεν γίνονται αυτά πλέον στη χώρα μας, μπορεί να είναι ο αντίλογος. Έχουμε Κράτος Δικαίου. ΟΚ. Αφού λοιπόν δεν γίνονται, τότε γιατί κρατούνται επί ώρες στην Ασφάλεια ύποπτοι; Γιατί δίνουν «αβίαστες και αυθόρμητες» ομολογίες; Γιατί δεν έρχονται αμέσως σε επαφή με τον δικηγόρο τους; Μα δεν γίνονται αυτά…

Δυστυχώς άλλα ακούμε τόσες μέρες σε όλα τα δελτία ειδήσεων. Επαινούνται οι άνδρες του Εγκληματολογικού της ΓΑΔΑ, που κρατούσαν σε ένα δωμάτιο την ύποπτη μέχρι να καταφέρουν να τη σπάσουν και να αποσπάσουν την ομολογία της.

Μα δεν είναι αλήθεια; Αφού η ίδια ομολόγησε. Πράγματι. Και αν πηγαίνοντας στον Ανακριτή είχε ανακαλέσει; Αν ανακαλέσει στο ακροατήριο; Ισχυριζόμενη ότι της απέσπασαν με τη βία μια τέτοια ομολογία, δίχως να υπάρχουν άλλα αποδεικτικά στοιχεία σε βάρος της;

Μα υπάρχει περίπτωση να γίνει πιστευτή; Με τόσα πλέον στοιχεία σε βάρος της. Το πιθανότερο όχι. Αλλά αν το Δικαστήριο δεχθεί ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματά της. Αν δεχθεί ότι παρανόμως λήφθηκε η εν λόγω ομολογία. Θα πρέπει να απορρίψει «την ομολογία της». Και αν δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία που να αποδεικνύουν τα εγκλήματα και να στοιχειοθετούν τις κατηγορίες, θα πρέπει να την απαλλάξει.

Μα μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι είναι αθώα; Πράγματι τα στοιχεία σε βάρος της φαίνεται ότι είναι συντριπτικά. Αλλά αν θέλουμε να ανήκουμε στις χώρες που έχουν νομικό πολιτισμό και κράτος δικαίου, θα πρέπει να αξιώνουμε για τον καθένα μας την τήρηση των νόμων. Και μέχρι να καταδικαστεί τελεσίδικα και αμετάκλητα η όποια Πισπιρίγκου και η όποια Μουρτζούκου θα δικαιούνται και αυτές το τεκμήριο της αθωότητας. Αλλιώς δεν χρειάζονται δικαστήρια. Αλλιώς ας τις δώσουμε στον όχλο να τις λυντσάρει.

Χαρακτηριστική είναι η σχετικά πρόσφατη υπόθεση (11.5.2023) Lalik κατά Πολωνίας (αριθμός προσφυγής 47839/2010). Ο ανωτέρω προσέφυγε στο ΕΔΔΑ. Είχε δηλώσει προανακριτικά ένοχος για ανθρωποκτονία. Το Ποινικό Δικαστήριο βασίστηκε στην ομολογία του και τον καταδίκασε. Παρά το γεγονός ότι όταν ομολόγησε ήταν υπό την επήρεια αλκοόλ και δεν είχε νομικό συμπαραστάτη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων τον δικαίωσε.

Υ.Γ. Δεν παρακολουθώ στα ΜΜΕ τέτοιες υποθέσεις. Αποφεύγω τις τηλεδίκες. Τις εκπομπές που εξιχνιάζουν εγκλήματα. Με σκοπό την τηλεθέαση. Δεν γνωρίζω λοιπόν λεπτομέρειες για παρόμοιες υποθέσεις. Ούτε τη δικογραφία. Και προφανώς αν τα θύματα ήταν δικοί μου άνθρωποι, ίσως ξεχνούσα ότι ήμουν δικηγόρος. Ίσως να ζητούσα την επιβολή της εσχάτης των ποινών. Αλλά όσο κι αν εξοργίζομαι που έχουν χαθεί αθώες ψυχούλες, οφείλω ως δικηγόρος και ως πολίτης να δηλώνω ότι:

Με εκνευρίζει που τόσους μήνες είχαν την Μουρτζούκου σε όλες τις εκπομπές τους και τώρα που ομολόγησε μας κρύβουν το πρόσωπό της!!!

Με εξοργίζει που επαίρονται πως επί μέρες την πίεζαν δίχως την παρουσία δικηγόρου για να σπάσει και να ομολογήσει.

Με εκνευρίζει που μας ενημερώνουν τι θα πει στον Ανακριτή.

Με εξοργίζει που από αύριο η απολογία της θα είναι φέγ βολάν σε κανάλια, εφημερίδες και διαδίκτυο.

Και υποτίθεται ότι είναι μυστική η διαδικασία!!!