ΑΡΘΡΟ

Του Γρηγόρη Μ. Μιχαηλίδη

Δικηγόρου παρ’ Αρείω Πάγω – Επίκουρου Καθηγητή Οικονομικού Δικαίου

 Αυτές τις ημέρες τίθεται στη δημόσια διαβούλευση ο Νέος Κώδικας για τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης, σύμφωνα με σχετική ενημέρωση. Μία δημόσια διαβούλευση από τις σημαντικότερες για μία τέτοια εκτεταμένη νομοθετική και θεσμική μεταρρύθμισης, καθώς θα πρέπει να λάβουν μέρος σε αυτήν όλοι οι παράγοντες, αιρετοί, υπηρεσιακοί κ.λπ., της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ελληνική επικράτεια.

Ο τρόπος άσκησης της οικονομικής διοίκησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα από τα μεγάλα στοιχήματα του νέου θεσμικού πλαισίου λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε ευρωπαϊκό. Η νομιμότητα, η πληρότητα, η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα είναι τα ζητούμενα προς όφελος των τοπικών κοινωνιών και του βιοτικού τους επιπέδου. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση και κυρίως οι Δήμοι συνιστούν, διαχρονικά, θεσμούς που είναι ευάλωτοι στην αδιαφάνεια και στη διαφθορά., σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος και των τοπικών κοινωνιών, εν τέλει.

Οι νέες ρυθμίσεις θα πρέπει να έχουν συγκεκριμένα βασικά χαρακτηριστικά που θα υπακούουν στις σύγχρονες μεθόδους άσκησης της οικονομικής διοίκησης της Τοπικής Αυτοδιοίκηση. Συγκεκριμένα:

  • Δημιουργία Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κεντρικών Ηλεκτρονικών Πληρωμών για διαχείριση δημοτικών εσόδων. Η συγκέντρωση της οικονομικής λειτουργίας ευνοεί τον έλεγχο και την διαφανή διαχείριση, σε βάρος της σημερινής διασποράς των οικονομικών λειτουργιών, που χάνονται σε πολυδαίδαλες και «αόρατες» διαδικασίες.
  • Απλοποίηση της διαδικασίας κατάρτισης και ψήφισης του προϋπολογισμού , όπως με την κατάργηση τεχνικού προγράμματος, τη μείωση των σχετικών σταδίων κ.λπ.
  • Πρόβλεψη ειδικού μικρού αποθεματικού στους προϋπολογισμούς για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.
  • Αποσύνδεση του Πενταετούς και Ετήσιου Σχεδίου Δράσεων από τις διαδικασίες σύνταξης προϋπολογισμών.
  • Ευελιξία στις συμβάσεις διαχείρισης περιουσίας και θέσπιση δυνατότητας χρηματικών δωρεών μεταξύ δήμων και περιφερειών για έργα φυσικών καταστροφών.
  • Στο τέλος καθαριότητας – φωτισμού, θα πρέπει να προβλέπονται τουλάχιστον πέντε συντελεστές και ένα πάγιο τέλος στο 1/10 του ποσού επιφάνειας για μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα.
  • Κατάργηση του φόρου ηλεκτροδοτούμενων χώρων και ενίσχυση του ΤΑΠ, που θα μπορούσε να μετονομαστεί σε Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης.
  • Πληρέστερη αντιμετώπιση του τέλους διαφήμισης σε 6 κατηγορίες.
  • Ειδική ρύθμιση για την αποτελεσματική επιβολή προστίμων ΚΟΚ.
  • Ενοποίηση χαοτικής νομοθεσίας (από 130 θεσμικά κείμενα σε ένα) για τα έσοδα των ΟΤΑ.
  • Μεταφορά και επικαιροποίηση ιστορικών διατάξεων, π.χ. του Βασιλικού Δ/τος 1959 κ.λπ.
  • Επαναπροσδιορισμός των ποσοστών των πηγών εσόδων των ΚΑΠ Δήμων και Περιφερειών, λαμβάνοντας υπόψη αλλαγές όπως η απόδοση προνοιακών επιδομάτων από τον ΟΠΕΚΑ και ειδικές επιχορηγήσεις.
  • Κατάργηση του ανώτατου συνολικού ποσού ΚΑΠ που μεταβιβάζεται ετησίως. Από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις, που θα πρέπει να υιοθετηθεί οπωσδήποτε.
  • Επικαιροποίηση και ενσωμάτωση στον Κώδικα διατάξεων από παλαιότερα διατάγματα για την οικονομική διοίκηση.
  • Για πρώτη φορά μετά το 1958, θα πρέπει να ενοποιηθεί μια χαοτική νομοθετική ύλη που εκτεινόταν σε 130 θεσμικά κείμενα σε ένα ενιαίο και χρηστικό κείμενο.
  • Όλα τα «ίδια έσοδα» να τύχουν επεξεργασίας, με αυξημένο βαθμό τυποποίησης για ευκολότερη κατανόηση.
  • Σημαντική αλλαγή στη διατύπωση των διατάξεων, πλέον εξολοκλήρου στη νέα ελληνική, με σύγχρονες τεχνικές εκφράσεις και λογική σύγχρονης νομοθέτησης. Η αρχή της καλής νομοθέτησης σε πλήρη εφαρμογή.

Θα πρέπει να προβλέπεται η δημιουργία η αναβάθμιση σημαντικών πληροφοριακών συστημάτων. Όπως :

  • Ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας ΟΤΑ.
  • Ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα Κεντρικών Ηλεκτρονικών Πληρωμών. Μία μετεξέλιξη του Gov Hub.
  • Πληροφοριακό σύστημα πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
  • Δυνατότητα διεξαγωγής δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονικό τρόπο.
  • Νέο πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης Δημοτικών Τελών – Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης.
  • Νέο πληροφοριακό σύστημα για τη διαχείριση παραβάσεων Κ.Ο.Κ.

Ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα πρέπει να επιδιώκει να καθιερώσει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο άσκησης των οικονομικών αρμοδιοτήτων και της οικονομικής εξουσίας στους Δήμους και τις Περιφέρειες, ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη οικονομική διαχείριση και αξιοποίηση των οικονομικών πόρων και να περιοριστούν τα φαινόμενα της αδιαφανούς οικονομικής διαχείρισης και της εγγενούς διαφθοράς.