Ο φυσιοκρατικός γλύπτης Γιάννης Παππάς και ο ιδιότυπος συναισθηματικός ρεαλισμός του

ΔΙΑΛΕΞΗ ΣΤΟ ΣΑΝΤΙΡΒΑΝ ΕΝΟΨΕΙ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗ

ΡΕΠΟΡΤΑΖ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΙΟΥΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ενόψει της πραγματοποίησης της νέας έκθεσης του Μουσείου Μπενάκη στον εκθεσιακό χώρο Σαντιρβάν, με έργα του γλύπτη Γιάννη Παππά, πραγματοποιήθηκε σχετική διάλεξη, το απόγευμα της Τετάρτης 3 Ιουνίου 2026. Ομιλητής ήταν ο κ. Κωνσταντίνος Παπαχρίστου, ιστορικός τέχνης και επιμελητής στην Πινακοθήκη Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη και το θέμα που ανέπτυξε ήταν το εξής: «Ο Γιάννης Παππάς και οι φίλοι του. Ιστορίες του ελληνικού μοντερνισμού».

Η νέα έκθεση στο Σαντιρβάν, με γλυπτά, ζωγραφικά έργα και σχέδια του Γιάννη Παππά θα εγκαινιαστεί την Τρίτη 16 Ιουνίου 2026 και θα διαρκέσει έως και τις 15 Νοεμβρίου 2026. Μάλιστα έχει την ιδιαιτερότητα ότι θα χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά, εκτός από το εσωτερικό του κτιρίου, και ο πρόσφατα διαμορφωμένος εξωτερικός χώρος του Σαντιρβάν, όπου θα τοποθετηθούν αγάλματα του Γιάννη Παππά.

«Από τη μία η ελληνική παράδοση και από την άλλη τα κινήματα του μοντερνισμού»

Σε δηλώσεις του στα τοπικά Μ.Μ.Ε., ο κ. Παπαχρίστου ανέφερε ότι διάλεξη είχε ως περιεχόμενο «το πώς ξεκίνησε τη δημιουργία του ο Γιάννης Παππάς, κυρίως για τα χρόνια που σπουδάζει στο Παρίσι, και κυρίως για τη σχέση του με τους υπόλοιπους Έλληνες καλλιτέχνες που βρίσκονται στο Παρίσι την ίδια εποχή, όπως είναι ο Γιάννης Μόραλης, ο Χρήστος Καπράλος, ο Νίκος Νικολάου, ο Ανδρέας Βουρλούμης και άλλοι. Πώς όλοι μαζί δημιουργούν, πολλές φορές από κοινού, και μετά, στην επιστροφή τους στην Ελλάδα, με την έναρξη του πολέμου και μετά, πώς συνεχίζουν τη σχέση τους, τόσο την ανθρώπινη όσο και τη δημιουργική. Και πώς εξελίσσεται το έργο τους και τα επόμενα χρόνια».

Σχετικά με το πόσο έχουν επηρεάσει τον κόσμο της Τέχνης ο Γιάννης Παππάς και οι υπόλοιποι καλλιτέχνες που συνδέθηκαν εκείνη την περίοδο, ο κ. Παπαχρίστου επεσήμανε: «Όλοι αυτοί ανήκουν σε μια γενιά που είναι πολύ επιδραστική και για τα επόμενα χρόνια. Είναι η γενιά, κατά την οποία γίνονται οι πρώτες σοβαρές επαφές με την τέχνη της Δύσης και φαίνεται πολύ στο έργο τους αυτό, πώς παίρνουν κάποια στοιχεία από τα κινήματα του μοντερνισμού και πώς επεξεργάζονται τα αντίστοιχα ελληνικά στοιχεία της παράδοσης στην Ελλάδα και πώς το έργο τους προχωράει με βάση αυτούς τους δύο άξονες. Από τη μία δηλαδή την ελληνική παράδοση και από την άλλη τα κινήματα του μοντερνισμού που σιγά σιγά έρχονται και στην Ελλάδα».

Για τις επιρροές που είχε ο Γιάννης Παππάς στο σύνολο του έργου του, ο κ. Παπαχρίστου σημείωσε: «Ο Γιάννης Παππάς είναι μια πολύ ιδιαίτερη περίπτωση. Κατ’ αρχάς είναι ένας γλύπτης ο οποίος είναι πάντα γύρω από την ανθρώπινη απόδοση, φυσιοκρατικός, πολύ λίγο επηρεάζεται από τα κινήματα της αφαίρεσης και του μοντερνισμού. Αλλά παρόλα αυτά, παίρνει κάποια στοιχεία, τα οποία τα επεξεργάζεται με πολύ δικό του τρόπο και έχει ένα πολύ ιδιότυπο ρεαλισμό, έναν συναισθηματικό ρεαλισμό θα έλεγα, που χαρακτηρίζει το έργο του και τα επόμενα χρόνια».

Τέλος, για τη σύνδεση του Γιάννη Παππά με το Μουσείο Μπενάκη, ο κ. Παπαχρίστου είπε: «Κατ’ αρχάς υπάρχει μια δωρεά του Γιάννη Παππά, η οποία γίνεται ήδη από το 2002, με την οποία δωρίζει το εργαστήριό του και το περιεχόμενο του εργαστηρίου του δηλαδή, με όλα τα έργα που είναι εκεί, στο Μουσείο Μπενάκη. Στη συνέχεια, ο γιος του, ο Αλέκος Παππάς, ο οποίος είναι και μέλος της διοικητικής επιτροπής του Μουσείου, δωρίζει και το οικόπεδο στο οποίο υπάρχει το εργαστήριο. Το εργαστήριο του Γιάννη Παππά αυτή τη στιγμή λειτουργεί ως ένα από τα παραρτήματα του Μουσείου Μπενάκη. Είναι ένας χώρος επισκέψιμος, ανοιχτός στο κοινό, αλλά και σε εργαστήρια της Σχολής Καλών Τεχνών, ούτως ώστε να υπάρχει αυτή η σύνδεση με την μελέτη των φοιτητών της Σχολής. Είναι ένας πολύ ζωντανός και πολύ ωραίος χώρος, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δει τα έργα στον φυσικό τους χώρο και αυτό επίσης είναι πολύ σημαντικό. Οπότε, όπως καταλαβαίνετε, υπάρχει μια πολύ μεγάλη και ωραία σύνδεση μεταξύ και του Αλέκου Παππά –του γιου δηλαδή– και του Γιάννη Παππά, του γλύπτη.

Η έκθεση με έργα του γλύπτη Γιάννη Παππά στο Σαντιρβάν

Η έκθεση παρουσιάζει ένα ευρύ φάσμα του καλλιτεχνικού έργου του Γιάννη Παππά από ολόκληρη την ζωή του και τα διάφορα στάδιά της. Παρίσι – Αθήνα Κατοχή – Αλεξάνδρεια – Αθήνα.

Στον κήπο του Σαντιρβάν θα δεσπόζει ο έφιππος ανδριάντας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, καθώς και πολλά άλλα γνωστά έργα του Γιάννη Παππά, όπως τα αγάλματα του Γιάννη Μόραλη, του Χρήστου Καπράλου, του Ελευθέριου Βενιζέλου και του Αδαμάντιου Κοραή.

Στο εσωτερικό χώρο του Σαντιρβάν θα κυριαρχούν γυναικείες μορφές και θα αναδεικνύεται η στενή σχέση και ο μεγάλος σεβασμός του καλλιτέχνη προς τον άνθρωπο και γενικότερα την ανθρώπινη μορφή.

Επίσης, στην έκθεση γίνονται αναφορές στα διάφορα στάδια της γλυπτικής και τα τεχνικά ζητήματα που προκύπτουν κατά την φιλοτέχνηση των γλυπτών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά από τα έργα, είτε ζωγραφικά, είτε γλυπτά, θα εκτεθούν για πρώτη φορά καθώς, ορισμένα από αυτά ανήκουν σε ιδιωτική συλλογή.