ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ Η ΤΕΛΕΤΗ ΙΔΡΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΩΝΥΜΗΣ ΕΔΡΑΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΡΑΜΑΣ ΠΑΥΛΟΣ – ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ (11ος –20ος ΑΙΩΝΑΣ)» ΣΤΟ Α.Π.Θ.
«Η καρδιά του χτυπούσε στον ρυθμό του κεμεντζέ, η αγάπη του για την πίστη και το Γένος υψωνόταν σαν “Λαραχανής ελάτη” και με αυτήν προασπιζόταν αυθεντικά, ανεπιτήδευτα και ανυποχώρητα τα ιερά και όσιά τους»
Παρουσία του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου πραγματοποιήθηκε, την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης η τελετή ίδρυσης της Επώνυμης Έδρας με τίτλο «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής (11ος–20ός αιώνας)».
Πρόκειται για μια ουσιαστική αναγνώριση της εμβληματικής εκκλησιαστικής παρουσίας του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου, ο οποίος διακόνησε για 17 έτη την Ιερά Μητρόπολη Δράμας (2005-2022), με κύρια χαρακτηριστικά την αυθεντική ποιμαντική αγάπη, το πνευματικό ήθος και τη θεολογική κατάρτιση. Με φλογερή παρουσία και στεντόρεια φωνή ο μακαριστός κυρός Παύλος αποτέλεσε έναν εμπνευσμένο και μαχητικό αγωνιστή της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού, με ιδιαίτερους δεσμούς λόγω καταγωγής με τον Ποντιακό Ελληνισμό και ευρύτερα τον Ελληνισμό της καθ’ ημάς Ανατολής. Η ίδρυση της πανεπιστημιακής έδρας αποτελεί απόδοση τιμής στη μνήμη και το έργο του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας, διακεκριμένου ιεράρχη και μελετητή της εκκλησιαστικής ιστορίας του Πόντου και της Ανατολής.
Ομιλητές στην εκδήλωση στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ., εκτός από τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο, ήταν ο Πρύτανης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Κυριάκος Αναστασιάδης, ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας κ. Ηλίας Ευαγγέλου, ο Υφυπουργός Παιδείας κ. Νίκος Παπαϊωάννου, ο Υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας Θράκης) κ. Κώστας Γκιουλέκας, ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων κ. Γεώργιος Καρατζής, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς κ. Ιουστίνος, κ.α.
«Άξιο και δίκαιο ο Δράμας Παύλος να μνημονεύεται έτσι»
Στην ομιλία του (δημοσιεύεται αναλυτικά σε επόμενη σελίδα), ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, εξήρε την πρωτοβουλία να δοθεί σε μια πανεπιστημιακή έδρα μελέτης της Εκκλησιαστικής Ιστορίας και του πολιτισμού της καθ’ ημάς Ανατολής το όνομα του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου. Βαθιά συγκινημένος, μίλησε για το έργο του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας. Όπως είπε, «ο Δράμας Παύλος ζούσε το μεγαλείο και ταυτοχρόνως τη σεμνότητα της Ρωμηοσύνης και εκ του γεγονότος της εκ του Πόντου καταγωγής, αλλά και εκ της ιδίας της συνειδήσεως και προαιρέσεως του. Η καρδιά του χτυπούσε στον ρυθμό του κεμεντζέ, η αγάπη του για την πίστη και το Γένος υψωνόταν σαν “Λαραχανής ελάτη” και με αυτήν προασπιζόταν αυθεντικά, ανεπιτήδευτα και ανυποχώρητα τα ιερά και όσιά τους».
Ακόμη, ο Οικουμενικός Πατριάρχης επεσήμανε ότι ο μακαριστός Μητροπολίτης Δράμας είχε τη βαθιά κατανόηση ότι οι Ρωμηοί της καθ’ ημάς Ανατολής, δεν είναι σε καμία περίπτωση απόδημος Ελληνισμός, αλλά γηγενής. «Είμαστε γόνοι πατέρων ευκλεών, απόγονοι μιας ιστορίας, στο ξεφύλλισμα της βίβλου της οποίας ο αναγνώστης θα αφουγκραστεί στεναγμούς αλάλητους, κόπους και μόχθους, θα προσκυνήσει Ορθοδοξία ανόθευτη από ξενικές επιρροές, θα λατρεύσει τον Κύριον μας εν ευλαβεία και όχι μετά τυπολατρικής ευσέβειας» ανέφερε.
Για την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα του κυρού Παύλου είπε ότι αποτελούσαν σύνθεση καθαρής πρόθεση φιλίας, σεβασμού και αγάπης, καθώς «ως γνήσιος Ρωμηός, γνώριζε καλά ότι η λατρεία της Ρωμηοσύνης ουδόλως συνεπάγεται έχθρα εναντίον οποιουδήποτε αλλογενούς και αλλοφύλου και προσώπου και κρατικού θεσμού, αλλά ακριβώς επειδή η Ρωμηοσύνη είναι εμποτισμένη στο DNA της από την ιδέα και αρετή της οικουμενικότητας ως παιδεία και ως νοοτροπία, γνωρίζει καλώς μόνον να αγαπά και να συνυπάρχει ειρηνικώς και εν αδελφοσύνη».
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, σε πολύ προσωπικό τόνο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης πρόσθεσε ότι είναι «άξιο και δίκαιο ο Δράμας Παύλος να μνημονεύεται έτσι και επιτρέψτε μου να προτρέψω πατρικώς, όχι μόνο να μνημονεύετε το όνομά του στις σπουδές σας στο ΑΠΘ, αλλά και το παράδειγμα του βίου και πολιτείας του να διδάσκεται ως υπόδειγμα ευπατρίδους Ρωμηού. Η Τραπεζούντα, ήταν δια σε η πατρίδα της καρδιάς σου. Εκείνη ήταν η Ιερουσαλήμ σου. Από εμάς τη μετριότητα, στερηθήκαμε έναν συμπαράσταση στον υπέρ της Ρωμηοσύνης αγώνα. Έναν φίλο γνήσιο. Ωστόσο, στη Βασιλεία Του, ο Θεός προσέθεσε ένα άνθος αμάραντο».
«Πρωτοβουλία που αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε το παρόν και χαράσσουμε το μέλλον της γνώσης»
Στην ομιλία του ο Πρύτανης του ΑΠΘ κ. Κυριάκος Αναστασιάδης επεσήμανε ότι «με την ίδρυση αυτής της Έδρας, το Πανεπιστήμιό μας επιβεβαιώνει έμπρακτα τον ρόλο του ως θεματοφύλακα της ιστορικής μνήμης αλλά και ως ζωντανού χώρου επιστημονικής δημιουργίας και διαλόγου. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία, που δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε το παρόν και χαράσσουμε το μέλλον της γνώσης. Εδώ, η επιστημονική έρευνα συναντά τη μνήμη, η ιστορία συνομιλεί με τη θεολογία και τον πολιτισμό, και ο Ελληνισμός της Ανατολής αναδεικνύεται ως δυναμικό, δημιουργικό και διαχρονικό στοιχείο της παγκόσμιας ιστορίας».
Ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Ανώτατη Εκπαίδευση, κ. Νίκος Παπαϊωάννου επεσήμανε τη σθεναρή στήριξη του Υπουργείου σε δραστηριότητες, οι οποίες «αναδεικνύουν όχι μόνο τον ακαδημαϊκό, αλλά και τον κοινωνικό και εθνικό χαρακτήρα του ελληνικού δημόσιου Πανεπιστημίου», κάνοντας λόγο για «κοινωνικό αντίδωρο» συνεισφοράς του δημοσίου πανεπιστημίου στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης», διότι «όταν δεν τιμάς το παρελθόν σου, δεν έχεις μέλλον».
Ο Υφυπουργός Εσωτερικών (τομέας Μακεδονίας- Θράκης) κ. Κωνσταντίνος Γκιουλέκας ανέφερε ότι «ιδρύεται μια νέα έδρα και αυτό δείχνει και την ευρύτητα αλλά και την εμβέλεια αυτού του Πανεπιστημίου μας», ενώ, απευθυνόμενος στον Οικουμενικό Πατριάρχη, πρόσθεσε ότι «με τη συνεργασία των Πρυτανικών Αρχών και της Φιλοσοφικής Σχολής, λίγους μήνες πριν, τον περασμένο Ιούνιο, ιδρύθηκε μια άλλη επώνυμη έδρα στο Πανεπιστήμιο μας, η Έδρα για τη μελέτη της Ιστορίας του Μεγάλου Αλέξανδρου».
Στον χαιρετισμό του ο Γ.Γ. Θρησκευμάτων κ. Γιώργος Καλαντζής είπε: «Στη Δύση μάς λένε Γραικούς, στην Ανατολή μάς λένε Ίωνες Ρωμηούς. Εμείς λεγόμαστε Έλληνες. Ο Μητροπολίτης Δράμας Παύλος ήταν όλα αυτά μαζί. Και η έδρα δεν ιδρύεται μόνο για να τιμήσει το πρόσωπο, κυρίως ιδρύεται για να τιμήσει αυτό που πίστευε, αυτό που υπηρέτησε».
«Η πορεία και το έργο του να καταστεί φάρος γνώσης και μνήμης»
Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος σημείωσε: «Η Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης, με αίσθημα ευθύνης και εκκλησιαστικής συνείδησης, συνεργάζεται πάντοτε αρμονικά με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της πόλης μας και γι’ αυτό συμμετέχει και επιχορηγεί την ίδρυση αυτής της έδρας, αναγνωρίζοντας τη σημασία της τόσο για τη μελέτη της εκκλησιαστικής ιστορίας και του πολιτισμού του Ελληνισμού της Ανατολής, όσο και για τη σπουδαιότητα που θα έχει στη νέα γενιά ερευνητών και φοιτητών». Για τον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας, υπογράμμισε ότι το έργο και η μαρτυρία του αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για την εκκλησία και επιστήμη. «Η πορεία και το έργο του να καταστεί φάρος γνώσης και μνήμης», τόνισε.
Ο Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας επεσήμανε: «Σήμερα δεν στεκόμαστε απλώς ενώπιον μίας ακαδημαϊκής πράξης. Στεκόμαστε ενώπιον μνήμης που πονάει, αλλά και μνήμης που ανασταίνεται. Το όνομα του μακαριστού Μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου, δεν χαράσσεται σήμερα σε μία έδρα, χαράσσεται με έναν τρόπο υπάρξεως εκκλησιαστικό, αληθινό, μαρτυρικό. Για μένα, ο Παύλος δεν υπήρξε απλώς συνοδοιπόρος στην ιεροσύνη, υπήρξε φίλος ζωής από τα μαθητικά μας χρόνια».
Ο Μητροπολίτης Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς κ. Ιουστίνος τόνισε: «Σήμερα αποδεικνύουμε, συν τοις άλλοις, ότι μπορούμε να συνεργαζόμαστε εμείς, οι Έλληνες. Μπορούμε να δίνουμε τα χέρια, να αγκαλιαζόμαστε και να δημιουργούμε θαύματα. Διότι η σημερινή ίδρυση της έδρας αποτελεί ένα τέτοιο θαύμα».
Ο Μητροπολίτης Φαναρίου κ. Αγαθάγγελος ανέφερε ότι «η συλλογική ευθύνη, το χρέος και η μνήμη επέβαλλαν τη δημιουργία αυτής της έδρας που μας γεμίζει δέος, συγκίνηση, χαρά, ενθουσιασμό, ελπίδα, ευγνωμοσύνη, όραμα και ενθουσιασμό. Η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι έτοιμη με την Ελληνική Πολιτεία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το ΑΠΘ, να προχωρήσουμε σε παροιμίες εκπαιδευτικές δράσεις σε άλλες χώρες της Ευρώπης και σε όλη την οικουμένη, για την ανάδειξη της ποντιακής κληρονομιάς».
Η έδρα και οι στόχοι της
Η έδρα «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής (11ος–20ός αιώνας)» ιδρύθηκε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων, τις Ιερές Μητροπόλεις Θεσσαλονίκης, Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς, καθώς και την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Η έδρα λειτουργεί στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής και έχει, μεταξύ άλλων, σκοπό την προαγωγή της επιστημονικής έρευνας και διδασκαλίας στην εκκλησιαστική ιστορία και τον πολιτισμό του Ελληνισμού της Ανατολής (11ος–20ός αιώνας), προσελκύοντας φοιτητές/τριες και ερευνητές/τριες και συνάπτοντας συνεργασίες με επιστημονικούς και πολιτισμικούς φορείς της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Επίσης, στόχος της έδρας είναι η μελέτη περιοχών, όπως η Καππαδοκία, η Ιωνία, ο Πόντος και η Παρευξείνια Ζώνη, καθώς και της προσφυγικής μνήμης, της πνευματικής ζωής, της εκκλησιαστικής οργάνωσης και της πολιτισμικής παρουσίας των Ελλήνων στις περιοχές αυτές.
Μέσα από το ερευνητικό και εκπαιδευτικό της έργο, η έδρα φιλοδοξεί να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου ως διεθνούς κέντρου αναφοράς για τη μελέτη της βυζαντινής και νεότερης εκκλησιαστικής ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς του Οικουμενικού Ελληνισμού.
Η έδρα θα υποστηρίζεται με ετήσια χρηματοδότηση από τους συμβαλλόμενους εκκλησιαστικούς φορείς και σύντομα θα στελεχωθεί με μέλος Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού, με ειδίκευση στην Εκκλησιαστική Ιστορία και τον Πολιτισμό του Ελληνισμού της Ανατολής.
Φωτογραφίες:
Οικουμενικό Πατριαρχείο / ec–patr.org
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης / auth.gr
